Actueel

Workshop Gevelbeelden maken met Cor Litjens

Een kartonnen stad

Op woensdag 12 juni heeft klas 1VB van het vmbo Groenhorst Almere een interessante workshop gevolgd in Architectuurcentrum Casla. Na een hartelijke ontvangst door directrice mevrouw van Berkum werden de leerlingen voorgesteld aan kunstenaar Cor Litjens die hen liet kennis maken met zijn ruimtelijk werk. Bronzen gevels en verlaten steden gegroepeerd op hoge stellages en stoere sokkels. Broos, mannelijk en terug naar de basis met eerlijk materiaal en pure vormentaal. Een eyeopener voor de kinderen die opeens geconfronteerd werden met kunst die niet noodzakelijk mooi gevonden moet worden. Een discussie over mooi en lelijk was gelijk het beginpunt voor een nieuwe lessenreeks.

Na een uitgebreide tour door de expositieruimte mochten de kinderen gegroepeerd aan de slag met kartonnen platen; een materiaal wat aan de basis ligt van de stadsbeelden van Cor Litjens. Individueel werd er naar aanleiding van een schets een gevel gemaakt die open en gesloten moest ogen. Omstreeks 15 uur werd het bezoek afgesloten met een kartonnen stad die in de galerie werd nabesproken. De sfeer was goed en ontspannen. Een middag die voor herhaling vatbaar is!

Expositie: Groen als bouwmateriaal

Opening op 21 juni om 16.30 uur

Almere heeft voor de komende decennia als opgave de stad nog groener en gezonder te maken onder het motto ‘Growing Green’. 

In deze tentoonstelling onderzoekt de werkgroep CO2‑00 – bestaande uit architecten, landschapsarchitecten, beleidsadviseurs en milieudeskundigen – het gebruik van groen als bouwmateriaal voor klimaat en luchtkwaliteit. Beplanting neemt immers CO² en NO_x op, filtert fijnstof uit de lucht, houdt hemelwater vast en reduceert het hitte-eilandeffect. Maar hoeveel eigenlijk? Hoe moet je het toepassen op, aan en rond gebouwen? Welk schaalniveau is nodig wil het effect hebben voor een stad als Almere?

U bent van harte uitgenodigd om vanuit bovenstaande vragen mee te denken over het vergroenen van de stad!

Programma

16.30 welkom door Ans van Berkum, directeur cASLa
17.00 toelichting op de tentoonstelling door CO2-OO
17.10 officiële opening
17.20 feestelijke borrel!

De tentoonstelling is te zien tot en met 6 september 2013

Publieksdebat 6 september

Op vrijdag 6 september om 16.00 uur vindt in cASLa een publieksdebat over Groen Bouwen plaats. Meer informatie hierover volgt via deze website.

Download de uitnodiging voor de expositie Groen als bouwmateriaal

De tentoonstelling is voortgekomen uit een samenwerking van CO2‑00 en cASLa en was eerder te zien in ABC Haarlem onder de naam ‘Een reis naar Parijs’ en is nu uitgebreid met de studiecase ‘Olifantsgras in Oosterwold’. 
De tentoonstelling is mede mogelijk gemaakt door Gemeente Almere, het Fonds voor Creatieve Industrie, Gemeente Oostzaan, D. S. Smith Packaging Zaandam, Caas Architecten, Hollandsgroen, Stache Architect bna en Alterra Wageningen UR.

Dag van de Architectuur 2013 in het hart van Almere

Groene architectuur gecombineerd met muzikale, spectaculaire overtocht

Op deze Dag van de Architectuur 2013 combineert cASLa een programma vol groene architectuur op het toekomstige Floriadeterrein met een muzikale overtocht naar het Stadshart van Almere, zoals nooit eerder is vertoond.

We starten op Camping Waterhout met een feestelijk Architectuurontbijt en presentaties over recreatie en kamperen in het hart van de stad. Vervolgens maken we over het Weerwater de overtocht naar het Stadshart. Deze muzikale en spectaculaire overtocht wordt opgeluisterd met een bijzondere uitvoering op vier piano’s van het Canto Ostinato van Simeon ter Holt. Na een feestelijke optocht wordt het concert voortgezet in De Nieuwe Bibliotheek aan het Stadhuisplein.

Programma

10:00 uur Inloop op Camping Waterhout, Archerpad 6 te Almere. Parkeren o.a. bij De Atlantisplaats tegenover de camping.
10:30 uur Feestelijk architectuurontbijt met welkom door Ans van Berkum, directeur cASLa.
11:00 uur Presentatie Camping Waterhout.
11:10 uur Presentatie Buro Spelen: Woonkamperen als start-up voor zelfbouw.
11:25 uur Discussie.
11:45 uur Lancering prijsvraag BLOOMING.
12:00 uur Lancering digitale architectuurgids en 2e editie Architectuurgids van Almere.

12:10 uur Overstap naar Jachthaven Haddock.

12:30 uur Start Canto Ostinato concert met boottocht langs de groene coulissen van Almere. Uitvoerenden zijn Marianne Kiraly, Barend Kooistra, Karen Janssen en Willemieke van den Heuvel.
13:30 uur Aankomst in de City Mall en doorloop naar De Nieuwe Bibliotheek.
14:30 uur Vervolg Canto Ostinato Concert in De Nieuwe Bibliotheek

16:30 uur Transfer per watertaxi vanaf cASLa naar Jachthaven Haddock.

18:00 uur Start Italiaans buffet.

Meer informatie en aanmelden

• Deelname aan de Dag van de Architectuur is gratis. Wel van tevoren aanmelden bij j.flapper@casla.nl
• De kosten voor het Italiaanse buffet zijn € 18,50 p.p. U moet daarvoor intekenen via info@haddockwatersport.nl
• Vanaf 15:00 uur verzorgt de Watertaxi van Almere doorlopend transfers vanaf de cASLa haven naar Watersportcentrum Haddock.

Download de uitnodiging

Silent Sky, Walking Trees

Een verslag met foto's, links en de ervaring van twee deelnemers

cASLa wijdt 2013 aan het landschap van Almere. In dat kader was kunstenaar Rob Sweere uitgenodigd. Hij geeft mensen een kans op een bijzondere ervaring van zichzelf en de natuur door situaties te creëren waarin mensen op een speciale manier op hun omgeving en zichzelf gaan letten.

Silent Sky is een project waaraan inmiddels mensen van Mexico tot Korea hebben deelgenomen. Onder regie van de kunstenaar gaan ze op een bijzondere plek in de stad of de natuur liggen om een half uur lang naar de hemel te kijken. “Waarom een half uur?” vroeg een van de deelnemers. “Omdat ik ervaren heb dat je de eerste 10 minuten nodig hebt om aan de situatie te wennen, de tweede om helemaal tot jezelf te komen en pas in de laatste tien minuten werkelijk tot een ervaring komt die je boven dingen uit tilt”, antwoordde de kunstenaar.

Walking Trees is een project waarin deelnemers door Sweere worden meegenomen voor een wandeltocht. Op verschillende momenten staan of zitten ze stil, met een bepaalde kijkopdracht. Onder het lopen wordt niet gesproken. Ook hierbij ervaren mensen de wereld op een andere manier dan gebruikelijk. Hoe anders? Dieper? Intenser? Niemand weet het tevoren.

Onderstaande foto van Rob Sweere toont onze groep op de berg, klik voor een vergroting

In Almere kozen we er voor de twee projecten van Rob Sweere te combineren: Silent Sky, én Walking Trees, met als locatie het Museumbos. Daar wordt een berg opgeworpen, die momenteel half af is. Erop zal een monument voor de peetvaders van Almere ontstaan. De peetvaders zijn de ontwerpers die Almere in 1976 ‘ten doop hebben gehouden’. Hun ideeëngoed bepaalt nog altijd het aanzien van de stad. Dat monument kan een pad worden, waarlangs mensen omhoog kunnen klimmen. Dirk Frieling, directeur van het Projektburo waar allen werkzaam waren, krijgt binnen het monument een bijzondere plaats.

Rob Sweere gaf in cASLa een inleiding op zijn werk en verzamelde zijn deelnemers vervolgens in het ‘Basiskamp’ in het Museumbos. Een tent waarin hij de deelnemers vertelde wat de bedoeling was. We gingen zwijgend op pad, en stonden stil, strak naast elkaar, om naar de dijk te kijken. Het gras ervoor golfde als de zee in de milde wind. Licht scheerde over de halmen, daartussen bewogen de schaduwen van de wolken. We doken vervolgens het bos in, waar mensen in een kring gingen zitten. Eén blaadje moest genoeg zijn om hen 15 minuten te boeien. Ook in dat ene piepkleine blaadje golfden afwisselend licht en schaduw. In de starende ogen werd het bos tot een plat behang van groen en zwart.

Langzaam ging Walking Trees over in Silent Sky, toen de mensen de modderige berg op ploegden. Niet iedereen kwam helemaal boven, zodat we uiteindelijk in twee groepjes de wilde wolkenhemel in mochten staren. Wat een ruimte!

Bij het delen van de ervaringen bleek hoe moeilijk het voor mensen is geworden om je over te geven aan ervaring, gedachteloosheid en beleving van het zijn. Eén deelnemer gaf te kennen nergens meer aan gedacht te hebben. Knap. Een andere vertelde hoe moeilijk zij het vond ‘op commando’ tot introspectie te komen. Een aantal voelde op de berg liggend een hechte lichamelijke verbondenheid met de aarde. Tezelfdertijd was er de ervaring van nietigheid, van vederlicht zijn, zonder tijd. “We are such stuff as dreams are made on. And our little life is rounded with sleep...”.

Gelukkig stond er in cASLa bij terugkomst een stevige lunch klaar, verzorgd door onze onvolprezen vrijwilligers!

Twee deelnemers doen verslag van hun beleving

De beleving van twee deelnemers

Zie ook

http://www.walkingtrees.nl/?p=1733

http://robsweere.com/2013/05/30/silent-sky-project53/

Met cASLa naar Marseille in oktober 2013

cASLa organiseert van 3 t/m 6 oktober een reis naar de Europese Culturele Hoofdstad Marseille.

Op donderdagochtend vertrekken we via Schiphol naar Marseille en op zondagmiddag gaan we weer richting Schiphol. We (hopen te kunnen) overnachten in hotel Le Corbusier. Deze fantastische reis met drie overnachtingen bieden wij u aan voor € 525,- p.p. Voor eenpersoonskamers wordt een kleine toeslag berekend.

Wilt u mee? Reageer dan per ommegaande naar mj.roselaers@gmail.com. Het aanbod geldt tot 2 juli!

Marseille, een internationale havenstad

Tussen de heuvels en de zee strekt het 2600 jaar oude Marseille zich uit. Deze stad gold eeuwen lang als de Europese hoofdstad van het Middellandse Zeegebied en biedt een combinatie van unieke monumenten, een intensief cultureel leven en een schitterende ligging. De stad verleidt zijn bezoekers door de architectuur, de musea en het heerlijke klimaat. Marseille is de hoofdstad van de gastronomie van de Midi!

Naast klassieke objecten, zoals de basiliek Notre-Dame de la Garde, de forten Saint-Jean en Saint-Nicolas bij de oude haven en de schilderachtige wijk Le Panier, biedt Marseille een keur aan nieuwe stedenbouwkundige en architectonische ontwikkelingen. Dit komt tot uiting in de grote projecten zoals het Museum van de Europese, Mediterrane Beschavingen en het Regionaal Centrum van de Middellandse Zee, Les Terrasses du Port, de geslaagde verbouwing van de Silo d'Arenc tot een multifunctionele schouwburg of de herinrichting van het plein voor de kathedraal van La Major. Met Euroméditerranée, dat wordt beschouwd als één van de grootste stads-renovatieprojecten van Europa, bouwt Marseille aan zijn beleid om de havenstad opnieuw te positioneren.

Als nieuwe culturele hoofdstad van Europa, haalt Marseille alles uit de kast om de wereld te tonen wat het in zijn mars heeft op architectonisch gebied vlak. De verwaarloosde stad in de Provence werd getransformeerd in een hedendaagse bestemming voor architectuurfanaten. De Franse ontwerpster Ora-Ïto pakte Corbusiers Cité Radieuse aan. Rudy Ricciotti ontwierp het MuCEM, dat het paradepaardje van de nieuwe architectuur-beweging in Marseille is. Het museum verenigt Frans modernisme met Algerijnse invloeden in één strak ontwerp. Marseille biedt architectuurliefhebbers het neusje van de zalm!

Meningen sterk verdeeld over ‘Kleur aan Groen’

Aanscherping van nota is nog steeds mogelijk

De tegenstellingen konden dinsdagavond 9 april tijdens de door GroenLinks bij cASLa georganiseerde informatieavond over de nota ‘Kleur aan Groen’ nauwelijks groter zijn. Sommige aanwezigen zagen niets in de nog openstaande mogelijkheden tot inspraak, terwijl anderen wel degelijk kansen bespeurden in deze ‘ontwikkelvisie’ van het college van B & W van Almere.

cASLa bood graag onderdak aan deze bijeenkomst omdat het architectuurcentrum zich dit jaar, maar ook daarna, voor een belangrijk deel richt op ‘de groene factor’, een insteek die parallel loopt met het Floriade-thema ‘Growing Green Cities’. De discussieavond paste precies in dat beleidsvoornemen en daarom werden de deuren opengezet voor de politieke partij, die in de gemeenteraad in de oppositie zit.

Vooraf liet een aantal aanwezigen weten verontrust te zijn over het groen in de stad. Met name de mogelijke aantasting daarvan baarde hen zorgen. Tegelijkertijd bleek dat niet veel van de geïnteresseerden in deze avond de nota hadden gelezen. Het was dus zaak daar eerst mee aan de slag te gaan. Jo Maas, raadslid voor GroenLinks, nam die taak op zich. Elisabeth van den Hoogen was de moderator.

Maas gaf vooraf duidelijk aan dat ‘Kleur aan Groen’ de status heeft van conceptnotitie. Ofwel: er is nog niets definitiefs beslist. Zaken kunnen nog aangescherpt worden. Verantwoordelijk wethouder Ed Anker had eerder tijdens de politieke markt aangegeven dat de nota de fingerende ‘Parkennota’ en ‘Almere, levend in het groen’ vervangt.

De nieuwe ontwikkelvisie, zoals hij aangaf, is gebaseerd op twee basisprincipes: Almere is een tuinstad en Mensen maken de stad. De nota geeft ruimte, nodigt uit en inspireert, aldus Anker. Ze is geen optelsom van uitsluitingen, maar eerder van afwegingen: de gemeente wil samen met de burger een groene stad realiseren.

Maas liet weten in de nota dusdanige onduidelijke en zelfs onheilspellende passages tegengekomen te zijn, die eventuele bouwplannen in het groen mogelijk konden maken, dat hij in dit verband niet sprak van een addertje onder het gras, maar van ‘een ware boa constrictor’.

Met name van het begrip ‘voorzieningenpark’ schrok hij, zo zei hij tijdens zijn toelichting, nogal. “Wat kan er allemaal wel niet in die groengebieden komen? Toch geen flatgebouwen?”, vroeg hij zich af. Er werd, ter geruststelling, aan toegevoegd dat er niet zomaar gebouwd kan worden. Daar komen bestemmingsplannen aan te pas. “Deze nota kan die niet simpelweg overrulen.”

De deelnemers bespraken vervolgens in groepjes de kansen en bedreigingen die zij in de nota herkenden. Dat leverde het volgende beeld op:

Kansen:

• Participatieproces;
• Meer groeninitiatieven burgers;
• Parken worden meer ‘bezit’ van de burger;
• Bouwen biedt meer kansen tot gedifferentieerd gebruik;
• Mogelijkheden tot benoemen groenfuncties van de gebieden;
• Aanzetten tot stadslandbouw;
• Vergroten van toegankelijkheid parken/groengebieden.

Gevaren:

• Participatieproces krijgt minder kans;
• Parken zijn heilig, dus criteria moeten helder zijn;
• Parken worden te weinig beschermd;
• Gaandeweg kan men tegen grenzen aanlopen;
• De nota kent te veel kaders;
• Juridisch kader ontbreekt;
• Vermindering van kijkgroen dreigt;
• Inspraak zal lastiger worden.

In de daarop volgende discussie bleken de negatieve reacties nogal te overheersen. Uit de opmerkingen sprak niet veel vertrouwen in de lokale overheid: participatie is leuk, maar de gemeente doet toch wat ze wel. Elders in Almere werden 73 zienswijzen ingediend en wat is daar van terug te vinden? De politiek houdt zich niet aan haar afspraken.

Daar tegenover stonden positieve uitingen: de insteek van de nota is in principe goed. Het is een redelijk optimistisch verhaal en we moeten wel uitkijken dat we dit geheel niet alleen bekijken vanuit een ontwikkelingsvisie. Het is mooi dat er nu een samenhangend geheel is geproduceerd tussen de verschillende soorten groen in Almere.

Enkelen bleven mopperen en aanvoeren dat er tenminste nog wat zekerheid bestond met de Parkennota. ‘Dat houvast is nu verdwenen’. Maas concludeerde dat er de nodige argwaan in de zaal heerste jegens de nota. Hij beloofde dat de raad vanavond (do 11 april) ‘scherp aan de wind zou gaan varen’ om het college tot een aanscherping van de nota te verleiden en juridische kaders goed te borgen. Het leek hem, tenslotte, een goede zaak als de gemeente een voorlichtingsavond zou houden waarin de belangrijkste aspecten van ‘Kleur aan Groen’ aan de orde komen.

Thijs Wartenbergh
16 april 2013

Casla als opdrachtgever voor: The Challenge

Een wedstrijd georganiseerd door de KNHM vanwege het 125-jarig bestaan

cASLa is samen met Ontwikkelingsmaatschappij Stadslandbouw Almere uitgenodigd als opdrachtgever voor de wedstrijd The Challenge, georganiseerd door de Koninklijke Nederlandsche Heidemaatschappij (KNHM) in het kader van hun 125-jarig bestaan.

3 Studententeams, 3 uitdagende opgaven en slechts 48 uur. The Challenge voor Urban Deltas is van start! Hoe ziet de wijk van de toekomst eruit in Almere? cASLa heeft een opdracht geformuleerd voor Oosterwold, nu nog een maagdelijk gebied maar wellicht in 2030 een nieuw bijzonder stadsdeel van Almere. Overige opdrachten door andere opdrachtgevers uitgeschreven, zijn: Hoe kunnen we de Alblasserwaard-Vijfheerenlanden zowel veilig als economisch vitaal houden? Hoe kan het gebouw van Verizon, met functies die vitaal zijn voor de Amerikaanse economie, rampenproof gemaakt worden? Benieuwd naar de oplossingen? Volg de vorderingen van de studententeams live t/m zaterdag.

Benieuwd hoe het er aan toe gaat? Bekijk dan de filmpjes op de site. Om de paar uur is er een livestream die een kijkje geeft in het huis! Ook jij kunt meedoen tot en met 6 april, door de studenten te prikkelen en stimuleren door jouw kennis te delen, via mail, twitter of facebook.

De uitkomsten worden gepresenteerd op de site via onderstaande link, vanaf zaterdag 6 april en tijdens de What’s Next Urban Deltas. De jury geeft op die datum aan een van de teams een sleutel voor de grote finale in september.

Volg The Challenge en overige informatie live via internet: http://creatingtomorrow.com/livepage/

Opdrachtformulering

Klik hier voor de opdrachtformulering

Poort een plek voor u?

Rondleidingen in Almere Poort, ieder weekend van april t/m juni

Almere bevordert zelfbouw, op grote schaal, door de hele stad. Wat het betekent als mensen alle kansen krijgen om hun fantasie de vrije loop te laten, is goed te zien in Almere Poort. Daar zijn circa 1.000 kavels voor particulieren en een groot aantal percelen voor bouwgroepen. Mensen kunnen daar een kavel kopen en schakelen zelf bouwers, architecten en adviseurs in als ze dat willen. Alles op hun eigen voorwaarden. Het levert een heel andere sfeer op dan elders in Almere. Huizen in Poort zijn een lust voor het oog. Het stadsdeel is dynamisch, kleurrijk en zeer gevarieerd.

De Gemeente Almere, Architectuurcentrum Casla en Kindercasla slaan de handen ineen om de kwaliteiten van het jonge stadsdeel Poort bij een breed publiek onder de aandacht te brengen. Iedereen kan er inspiratie opdoen voor zijn eigen woondromen en -fantasieën.

De rondleidingen duren anderhalf uur en staan onder leiding van deskundige gidsen van Casla. Elke zaterdag en zondag, met het markante KinderCasla-gebouw in het Cascadepark als vertrekpunt!

• Aanvang: zaterdag 6 april en zondag 7 april 2013.
• Ieder weekend in april, mei en juni.
• Op zaterdag een fietstocht door heel Almere Poort.
• Op zondag een wandeltocht door het Homeruskwartier

11:00 uur - Ontvangst in KindercASLa met koffie/ thee
11:15 uur - Vertrek
ca. 12.30 uur - Einde

Meer informatie

Aanmelden verplicht via mj.roselaers@gmail.com. (Vermeld de gewenste datum en het aantal personen.)

Maximaal 10 deelnemers.

GRATIS

U kunt uw eigen fiets mee brengen, of gebruik maken van onze speciale leenfietsen.

Lezing over Almere

Door stadsgids Marie-Josée Röselaers

cASLa biedt een lezing aan over Almere: het ontstaan, het stedenbouwkundig plan, het Stadshart, de groei, de schaalsprong en de Floriade.

De lezing wordt verzorgd door Marie-Josée Röselaers, stadsgids in Almere, en bestaat uit een korte film en een powerpoint presentatie. 

Meer infornatie

Duur: 2x drie kwartier met een pauze.

Locatie: Casa Casla of elders

Neem voor meer informatie of boekingen contact op met Marie-Josée Röselaers: mj.roselaers@gmail.com

Betrokkenheid in optima forma

Eerste maal samenwerking Schouwburg-Casla

“De afgelopen tijd zijn er veel wetenschappelijke rapporten verschenen over de manier waarop bewoners betrokkenheid met hun buurt tonen. Dat is theorie. Hier, in Almere, gebeurt zoiets daadwerkelijk. Is het werkelijkheid.” Gerda Blom, Adjunct directeur PBS& Beleid en Organisatie Dienst Ruimtelijke Ontwikkeling bij de gemeente Almere, typeerde hiermee precies waar het om gaat: bewoners staan aan het roer in Almere, zij bepalen mede hun woonomgeving. 

Zij sprak haar woorden uit tijdens de opening van een tentoonstelling in de Schouwburg Almere, de eerste die in nauwe samenwerking met Casla tot stand is gekomen. Het merendeel van de daar getoonde afbeeldingen waren eerder te zien in Casa Casla aan het Weerwaterplein (met Thijs van der Steeg van de gemeente Almere als curator) en toont waartoe Almeerders in staat zijn die een sterke binding met hun leefomgeving hebben: de buurt schoonhouden, clubjes organiseren, kunstprojecten starten en de jeugd op het goede pad houden. Kortom, wat wordt genoemd de ‘civil society’. In de schouwburg zijn de nieuwe ‘aanwinsten’, interviews van de Filmwijk, en van Platform Almere Centrum aan het overzicht toegevoegd. 

Ontmoetingsplek 

Hans Kraaijeveld, directeur a.i. van de schouwburg, juichte de coöperatie met Casla toe. Niet alleen omdat het architectuurcentrum een beoogde deelnemer is aan het plan Hectare Cultuur, waarbij het de bedoeling is dat diverse culturele instellingen in de Kunstlinie worden ondergebracht. “We willen meer reuring teweegbrengen in dit gebouw”, zei hij. “Deze expositie past in die visie. Het is de bedoeling dat we overdag toegankelijk zijn. Dit kan een ontmoetingsplek worden. We willen meer doen dan alleen maar voorstellingen geven. Daarmee kan de maatschappelijke betekenis van het gebouw toenemen. Het mooiste is als er een symbiose tussen meerdere disciplines ontstaat.” Hij gaf verder aan met de schouwburg ‘de wijk in te willen’, een uitwisseling te willen aangaan. Te beginnen met de Filmwijk. 

Het jongerengezelschap van theatergroep Suburbia gaf tussen de bedrijven door een korte impressie van het door Henrik Ibsen geschreven ‘Peer Gynt’, waarmee het vanaf 11 april optreedt in De Voetnoot (de voormalige bibliotheek). Wethouder Ben Scholten van Cultuur gaf vervolgens aan dat in diverse wijken in Almere (Hoekwierde, Stedenwijk Noord en –Midden, Filmwijk, Centrum) de bewoners nadrukkelijk met het wel en wee van hun buurt bezig zijn. “Een van de Almere Principles is ‘Mensen maken de stad’. Daar zijn dit perfecte voorbeelden van.” 

Ook hij gaf aan dat cultuur in feite overal in de stad zou moeten zijn. “Er is veel te halen uit die samenwerking. Daar ben ik van overtuigd.” Hij prees de trait d’union schouwburg-Casla. “Het geeft een doorkijkje naar wat de toekomst kan brengen”, aldus Scholten. Casla bekijkt momenteel de opties m.b.t. de Hectare Cultuur. Een mogelijkheid kan zijn dat het architectuurcentrum projecten implementeert in de schouwburg en zijn pand behoudt. 

Ton van den Berg van het Platform Almere Centrum liet weten dat zijn organisatie items behandelt die de individuele Verenigingen van Eigenaren overstijgen, zoals bereikbaarheid en parkeerbeleid. In het centrum wonen 4000 mensen. Voor de komende tijd staan onderwerpen als de Floriade en de Veiligheidsexpo op het programma. Mogelijk dat Almeerders bij dit soort projecten als vrijwilliger betrokken willen zijn. De komst van de Floriade zal impact hebben op het centrum, toevallig het ‘werkterrein’ van het platform. 

Floriade 

Wat de Floriade betreft: deze wereldexpo zal ook de Filmwijk niet ongemoeid laten, vertelde Paul Vloothuis, voorzitter van het platform Filmwijk. Het platform vormt de ogen en oren van deze buurt. Een jaarlijkse schoonmaakdag is een van de activiteiten. De Floriade is echter andere koek. Zo wordt er, als onderdeel van het Rondje Weerwater, een brug aangelegd bij het Lumièrepark. Daar krijgt de wijk nadrukkelijk mee te maken. 

“Op 23 april organiseren wij een bewonersbijeenkomst waarbij dit punt, met een toelichting vanuit de gemeente, op de agenda staat”, aldus Vloothuis. “Je kunt zeggen: is dat niet een beetje vroeg? De Floriade vindt plaats in 2022. Maar we willen er nu al bij betrokken zijn. Dan ontgaat ons weinig en weet men dat wij er interesse in hebben en er over willen meepraten. We willen wel enige inspraak, het is onze wijk immers.” Hij verheugt zich op de samenwerking met de schouwburg, waarbij de juiste aanpak nog uitgewerkt moet worden.

Thijs Wartenbergh
26 maart 2013

Bewoners aan het roer, deel 2!

Tot 22 juni in Schouwburg Almere

cASLa en Schouwburg Almere nodigen u van harte uit voor hun eerste gezamenlijk geproduceerde tentoonstelling

BEWONERS AAN HET ROER!, deel 2!

Steeds meer Almeerders zijn actief in het werk aan de stad. Vooral in wijken uit de jaren zeventig en tachtig, waar traditioneel gemeente en corporaties het voortouw nemen in de wijkverbetering, wordt nu een andere aanpak zichtbaar. Mensen met energie en goede ideeën trekken het initiatief naar zich toe.

In Bewoners aan het Roer vertellen zij ons over hun successen en tegenslagen.

Programma 22 maart

15:30 uur           Inloop
16:00 uur          Welkomstwoord door Hans Kraaijeveld, directeur Schouwburg Almere.

Toelichting op de tentoonstelling door Gerda Blom, Adjunct directeur PBS& Beleid en Organisatie Dienst Ruimtelijke Ontwikkeling, Gemeente Almere

16:10 uur           Intermezzo Theatergroep Suburbia.
16.45 uur           Opening door Ben Scholten, wethouder cultuur.
17:00 uur           Feestelijke borrel

Deze tentoonstelling is samengesteld door gastcurator Thijs van der Steeg, Strategisch Adviseur Gemeente Almere en is een coproductie tussen de Gemeente Almere, Architectuurcentrum cASLa en Schouwburg Almere. 
Extra financiële ondersteuning is ontvangen van het Prins Bernhard Cultuurfonds Flevoland

Almeerders over zelfbeheer in hun wijken

Verslag Bewonersavond met bewoners aan het roer

"De gemeente? Dat zijn wij"

Ambtenaren en wijkbewoners komen nader tot elkaar

“De gemeente? Dat zijn wij!” zei Hans Lap uit de Hoekwierde, tegen een voorbijganger die hem vroeg waarom niet de gemeente maar hij het gras in zijn buurt stond te maaien. Een mooie manier om zijn betrokkenheid en die van vele andere vrijwilligers uit zijn wijk, te typeren. De inbreng van bewoners bij het werken aan het woonklimaat stond centraal op de bewonersavond, die op 12 december bij cASLa werd gehouden als onderdeel van het project Bewoners aan het Roer. Een tentoonstelling met side-programma, die bewoners met initiatief in het zonnetje zet.

‘Bewoners aan het roer’ gaat over mensen die een sterke binding met hun woonomgeving hebben. Zij dragen bij met onderhoudsprojecten, buurt-activiteiten en allerlei bijzondere initiatieven. Ze spreken mensen aan op hun gedrag en geven het goede voorbeeld. Kortom, de steeds vaker gehoorde term ‘civil society’ in optima forma.

De genoemde Hoekwierde vormt daarbij een lichtend voorbeeld. Een grote groep mensen hebben de handen ineen geslagen en onderhouden het groen in de buurt. Er vinden al rondleidingen plaats vanuit andere steden naar deze wijk, waarin over de aanpak wordt verteld. Wethouder Ed Anker prees in de gemeenteraadsvergadering van 13 december het experiment ‘zelfbeheer’ dat hier plaatsvindt, als een geslaagde aanpak die elders in het land navolging zou moeten krijgen.

De twee auteurs van het boek ‘Bloemkoolwijken, Analyse en Perspectief’, Thijs van der Steeg en Martijn Ubink, spelen een belangrijke rol bij de expositie. Op de allereerste plaats ligt hun boek over deze bijzondere wijken op de leestafel. Met veel beelden uit Almere Haven illustreren de auteurs hoe dit soort wijken uit de jaren zeventig worden gerenoveerd. Van der Steeg was ook gastconservator voor de tentoonstelling en sprak tijdens de officiële opening over het belang van bewonersinitiatieven voor de stad.

Ubink verzorgde de aftrap voor de discussie op 12 december. Bij de aanleg van Bloemkoolwijken golden hoge idealen, vertelde hij. Er werd gezorgd voor het gezamenlijk beheer van de collectieve ruimte, voor plekken om veilig te spelen en heel veel snippergroen. De beelden van nu geven flink wat verloedering te zien. Het groen is verwaarloosd en de openbare ruimte staat vol met blik. “Wat is er in de tussenliggende jaren veranderd?” vroeg Ubink zich af. Tja; er wonen nu niet meer alleen jonge gezinnen, die er baat bij hebben om dingen samen te doen. Het bewonersprofiel is veel meer gedifferentieerd en mensen hebben een heel verschillende culturele achtergrond. Het verlangen naar veiligheid en private ruimte heeft nu de overhand.

Bloemkool

Van bovenaf lijken bloemkoolwijken op doorgesneden bloemkoolroosjes. De huizen liggen aan pleintjes die vanaf één weg toegankelijk zijn en een veilig, kindvriendelijk milieu vormen. Typerend zijn de woonerven en de bijbehorende gemeenschappelijke, openbare ruimten. De auto was ondergeschikt aan het wonen en het erf werd gezien als een verlengstuk van de tuin. De openbare ruimte werd door buurtbewoners samen vorm gegeven en onderhouden. De saamhorigheid was groot.

Dat laatste aspect is aan het afnemen, concludeerde Ubink, die dat ondersteunde met foto’s van herkenbare situaties: hoge schuttingen, de auto die langzaam het spelen verdringt op de erven en de bewoner die individueel aan de slag gaat (door een barretje in zijn schuur te bouwen bijvoorbeeld): kortom, er is een beweging gaande van collectief naar privaat. “De behoefte van mensen om met buren om te gaan is tegenwoordig anders”, aldus Ubink. “De diffuse grenzen van toen zijn verscherpte grenzen geworden.” Er zijn ook uitzonderingen, zoals Park Roozendaal in Leusden, met eigen zwembad en tennisbaan voor de buurt, hoewel daar privacy ook een grote rol speelt.

Volgens Hans’ echtgenote, Marion, is het niet onlogisch als mensen zich niet meer zo bemoeien met de buurt. “Als je van een minimaal inkomen moet zien rond te komen, dan vreet dat alle energie. Dan heb je geen zin om je in te zetten voor de wijk.” Betrokkenheid is toch, aantoonbaar!, belangrijk: je creëert een wijk waarbij mensen elkaar kennen, gevoelens van onveiligheid nemen af, er is geen sprake van verloedering (en minder kans op negatieve effecten zoals drugsoverlast en criminaliteit). Als alles schoon is en opgeruimd wordt door de mensen zelf voelen bewoners zich trots op hun buurt. “Dan wordt het je paradijsje”, liet mevrouw Lap hierover weten.

Uitkijken

Andere aanwezigen mengden zich ook in de discussie. Velen hebben leuke ervaringen met wat in de wijk is bereikt, maar moeten soms ook bekennen dat niet iedereen betrokkenheid wil. “Als je iemand erop wijst dat hij zijn hond niet op een kinderspeelplaats moet uitlaten, dan moet je uitkijken wat je zegt. Anders heb je meteen een groot probleem”, zei iemand. Een ander voegde toe: “Je moet alles van de positieve kant bekijken. Niet iedereen wil met ons meedoen, maar je telt dan maar degenen die zich wél willen inzetten voor de wijk.”

En dan is er natuurlijk de traditionele afstand tussen bewoner en bestuurder, c.q. het stadhuis. De bewoner heeft het al gauw over ‘die ambtenarij’, de ambtenaar op zijn/haar beurt moet erkennen dat een bezoek aan een buurt – het persoonlijk contact maken met de betrokkenen – niet bepaald een alledaagse bezigheid is. Uit die afstand, door sommigen ‘een gapend gat’ genoemd, komt miscommunicatie voort. Met activiteiten die eerst worden afgewezen door de gemeente en even later doodleuk door de Gemeente worden aangepakt, maak je geen vrienden. “Van beide kanten moet veel geleerd worden”, aldus een bewoner. “De burger moet actief worden en de ambtenaar moet faciliteren. Dan wordt het wat.”

Op het stadhuis wordt nogal eens het rode potlood gehanteerd, terwijl dat wel wat vaker een groen krulletje zou mogen zijn. Kortom: de ambtenaar moet wennen aan de mondigheid van de bewoner die zelf wil beslissen over wat wel of niet goed is voor zijn wijk. De bewoner moet de wegen leren en niet tegenover, maar naast de gemeente gaan staan. Kortom: de gemeente, dat zijn wij!

Stappen

Van der Steeg ziet op dit punt vooruitgang: “Er zijn stappen gezet; er is een bepaalde transitie waarneembaar. Dat gaat gepaard met horten en stoten, maar op het stadhuis zijn wij trots op wat er in de wijken is gerealiseerd. Uit andere steden horen we complimenten over wat er is bereikt in Almere. Wij zijn steeds meer bereid ‘pokon toe te voegen’, ofwel een extra zetje in de rug te geven van bewoners. We willen niets opleggen. Het moet, hoe dan ook, van de mensen zelf uitgaan.” Udink voegde eraan toe: “De gemeente komt steeds vaker in de rol van de makelaar. Niet voor scheidsrechter spelen, maar kijken wat tussen de twee partijen mogelijk is.”

Die handreiking tussen de van oudsher op afstand van elkaar werkende groepen van ambtenaren en bewoners is op zich prachtig. Enige zorg is er wel bij bewoners over de continuïteit van hun werkzaamheden: wat gebeurt er als er een dragende kracht in de wijk ziek wordt, verhuist? Wie neemt hun werk over? Op jongeren hoef je, vanwege hun drukke werk en gezin, niet te rekenen.

De gemeente liet weten in dat soort gevallen ‘zelf wat vaker het gras te gaan maaien’ en ook, nu al, te willen meedenken hoe in dit soort gevallen de ingezette zelfwerkzaamheid voortgezet kan worden.

Thijs Wartenbergh
15 december 2012

Almeerders zetten zich volop in voor hun woonwijk

Verslag opening expositie Bewoners aan het roer

Socioloog prof.dr. Kees Schuyt deed rond de eeuwwisseling onderzoek naar de sociale cohesie in Almere. Conclusie was toen dat het alleszins meeviel met de betrokkenheid van Almeerders. Dat gevoel lijkt zich met de jaren versterkt te hebben. Architectuurcentrum cASLa heeft zelfs een tentoonstelling gewijd aan burgers die razend actief zijn in hun buurt en daarbij het voortouw nemen waar het gaat om het netjes houden van de buurt en het op touw zetten van allerlei clubjes. Zij trekken het initiatief naar zich toe in hun directe omgeving. De expositie heeft dan ook de terechte titel ‘Bewoners aan het roer’ meegekregen. Deze is te zien tot 25 februari 2013.

»» U vindt hier meer informatie over de expositie en diverse video's van bewonersinitiatieven

Velen van ons weten wel wat die binding met hun wijk inhoudt, omdat ze dat om zich heen zien of er zelf bij betrokken zijn: de buurt schoonhouden, samenwerken in het groen, een buurtfeest organiseren, toezicht houden op een voetbalcourt (dat van Clarence Seedorf in de Stedenwijk), mensen in contact brengen door clubjes (computer-, kook- en taalcursussen, kleding maken) op poten te zetten etc. Afgevaardigden uit onder andere de Stedenwijk, de Muziekwijk en de Wierden waren aanwezig bij de opening van de tentoonstelling. Zij ontvingen na afloop een roos en werden daarmee geëerd voor al het werk dat ze al verricht hebben.

Gesprekken met deze betrokken Almeerders, die door Theo Faber zijn vastgelegd en die er te horen en te zien zijn, vormen een belangrijk onderdeel van de tentoonstelling. Hij is enige tijd met Almeerders uit diverse wijken opgetrokken om waar te nemen wat hen bindt en wat hun motivatie is om zich in te zetten voor hun buurtgenoten. Voorts vormde het boek ‘Bloemkoolwijken: Analyse en Perspectief’ een inspiratiebron. Hierin is vervat een onderzoek van strategisch adviseur bij de Gemeente Almere, Thijs van der Steeg (samen met Martijn Ubink, die op 12 december over dit item komt praten bij Casla)) naar de befaamde woonerfwijken van tussen 1970 en 1985. Almere telt enkele van deze buurten in het oudste deel van Almere Haven. Van der Steeg is tevens gastcurator van de expositie.

cASLa-directeur Ans van Berkum bekeek het bij haar openingswoord als volgt, zich wendend tot de actieve wijkbewoners: “De gemeente ziet graag in de hele stad gerealiseerd wat jullie in de praktijk hebben gebracht. Ideeën die van onderaf komen, bottom-up. Belangrijk is dat het bij deze beweging om ménsen gaat. Daar moeten we het in deze stad toch van hebben. Dat sprak ons ook aan in ‘Bloemkoolwijken’. Er was een link met burgerinitiatieven, vandaar deze expositie.”

Van der Steeg bedankte de Almeerders die voortdurend met hun wijk bezig zijn. “Jullie zijn het fundament onder deze expositie”, gaf hij aan. Uit de filmpjes spreekt elan en energie, ging hij verder. We hebben het hier over de zogenaamde civil society, ook wel burgermaatschappij genoemd, het domein van vrijwilligers. “Professionals kunnen daar niet tegenop”, meende Van der Steeg. “Jullie zijn de eigenaars van de woonomgeving.”

Dat komt, volgens hem, onvoldoende tot zijn recht in de Almere Principles, de gemeentelijke richtlijnen voor een ecologische, sociale en economisch duurzame toekomst. De zevende bepaling luidt: “Mensen maken de stad”. Dat moet volgens Van der Steeg herschreven worden. Zijn suggestie, die wat hem op nummer één mag komen te staan, luidt: “Bewoners zijn de stad”. Volgens hem moet er voorts meer aandacht voor kleinschaligheid komen, volop rekening houdend met de burger dus. De gemeente, woningcorporaties en welzijnsinstellingen denken nog teveel in het groot. Het blijkt dat de energie in de wijken zit. Hun energie kunnen we nog wel eens hard nodig hebben, in deze tijden van crisis.”

Stedenwijk-Midden

Hierbij enige bevindingen van buurtbewoners: voorzitter Bert van Sligterhorst van buurtvereniging Stedenwijk-Midden vertelt dat hij en zijn mede-vrijwilligers twee buurthuizen beheren, een aan het Enschedepad en een aan het Doetinchempad. Daar vinden allerlei bijeenkomsten plaats die zorgen voor een sterke binding met de wijk: computer-, taal- en kookcursus en cursus kleding maken. Verder wordt gewerkt met een jeugdclub en kinderatelier, en ook is er een Ouder-Kinder-Inloop.

“We zijn heel actief”, zegt Van Sligerhorst dan ook terecht. Hij was weliswaar al gepensioneerd, maar stopte met zijn werk (als architect) om zich volledig te geven aan de buurtvereniging. Wat een toewijding! Zo’n 20 vrijwilligers ondersteunen hem daarbij. “Het geeft veel voldoening om zo bezig te zijn. We houden met name de jeugd in de gaten en proberen hen op het echte pad te houden. Al zorg je er maar voor dat er één niet in de verkeerde kringen terecht komt, dan is dat al de moeite waard.” Hij voegt eraan toe dat hij altijd een beroep kan doen op een professionele kracht van de gemeente. “Want wij zijn ook maar amateurs”, aldus Van Stigterhorst.

Kronkelveld

Sia Schipper uit De Velden laat enthousiast weten dat ze destijds, in 2000, in het kader van een IVM-cursus haar woonomgeving moest beschrijven waar het flora en fauna betrof. Haar oog viel op het Kronkelveld, grenzend aan het Wierdenpark, een laag gelegen natuurgebiedje dat wel wat onderhoud kon gebruiken. Ze is daar bij betrokken gebleven.

Het is nu een walhalla van orchideeën, ratelaars en vuurdoorns. Maandelijks komt een clubje vrijwilligers, zo’n tien personen, die aan de slag gaat om de poel schoon te maken, het gras te maaien en zo mogelijk verder onderhoud te plegen.

Rosarium

Bep van Mil heeft zich in de Binnenhof met name beziggehouden met het rosarium aldaar. Dat was er niet best aan toe, constateerde ze als ze vanuit de naburige Uithof richting het winkelcentrum in Haven fietste. Dat begon haar te storen. Zij meldde het aan als een ‘groen idee’ voor de wijk en dat werd gehonoreerd. Er werden vervolgens nieuwe rozen ingeplant, evenals verse aarde en de bijbehorende paden werden herbestraat.

Aangezien het veldje als hondenuitlaat dienst deed, werd snel een bord geplaatst. ‘Het rosarium wordt de komende tijd opgeknapt’ . Dat hielp afdoende. Bep: “Dit bleek de juiste tekst. Als je iets had neergezet in de trant van ‘Verboden honden uit te laten’, dan hadden bepaalde lieden zich er niets van aangetrokken.” In ieder geval hielp het. Verder is ze, met Annemarie Westhoff, betrokken bij de beschildering van elektriciteitshuisjes. Twee zijn er inmiddels onderhanden genomen en geven de buurt een fleurig aanzien. Nog vijf te gaan. De benodigde verf werd via een subsidie beschikbaar gesteld.

Slapen

Mimy Vlijtig, Netty Balster en Bep Hendriksma slapen nog net niet in het buurthuis in Stedenwijk-Noord, maar voor de rest zijn ze – bijgestaan door andere vrijwilligers - met volle inzet dagelijks bezig met hun buurt. Met bloembakken, kooklessen en allerhande activiteiten om hun woonomgeving leefbaar en aantrekkelijk te houden.

“Er gaat veel tijd in zitten, maar het is heerlijk om op deze manier zo actief te zijn”, zegt het drietal. De dames hebben nauwelijks tijd om bij de opening van de expositie te blijven. Sinterklaas wacht, evens Kerstmis. Daarvoor moet nog het nodige georganiseerd worden En oh, ja, het aanbrengen van feestverlichting en een kerstdiner voor ouderen staat ook nog op het programma.

Thijs Wartenbergh
27 november 2012

De Floriade van Almere

Growing Green Cities

2022...

Een zacht golvend tapijt daalt neer aan de zuidpunt van het Weerwater. Het is een mozaïek van rechthoekige tuinen, een encyclopedie van levende planten en bomen, waarin soms bouwwerken zijn verzonken en mensen eindeloos kunnen dwalen. Je loopt op de tast tussen berken en bamboestengels, velden vol ouderwetse boerderij-planten of leifruit. Je komt er paviljoens van landen tegen, meesterstukken van Nederlandse architecten waarin de laatste vindingen in de tuinbouw-technologie tentoongesteld worden, woningen, kassen, follies, schuurtjes, restaurants, een school, winkels, speeltoestellen en een keur aan ongekende attracties. Het tapijt plooit zich over de eilanden en de verbrede A6, waarnaast de bezoeker gaat parkeren. Een shuttlebus, een kabelbaan en een strak raster van straten, verbonden met een boulevard die langs de noordelijke oevers van de wijde plas loopt, ontsluit het terrein.

Het geheel is het resultaat van tien jaar werken aan de groei van een echt groene stad. Tien jaar samen-werken; want alle Almeerse potentie op het gebied van gezondheid, agricultuur en industrie, bouwtechniek en innovatie, van recreatie en eigenzinnige cultuur, heeft aan dit patroon bijgedragen. Het is het resultaat van een bruisend creatief proces, dat de hele stad tien jaar in zijn greep heeft gehouden. Hét icoon voor de meest prominente Almeerse waarde:

Mensen maken de stad.

En het blijft. Als de Wereldtentoonstelling voorbij is, en twee miljoen bezoekers de Floriade van Almere hebben bezocht, heeft de stad een tweede centrum, dat het eerste aan de andere kant van het water spiegelt en een buitengewoon aangenaam leefklimaat garandeert. Hier is het beste van stedelijkheid en suburbaniteit verenigd en zijn de laatste verworvenheden in het streven naar duurzaamheid toegepast. Typisch Almere. Het is duurzaam, want het tentoonstellingsterrein vormt een blijvend en geïntegreerd deel van de stad.

Draagvlak

Zo legden bestuur en Raad van Almere op 3 juli, uitdrukkelijk in gezamenlijkheid, de plannen voor aan de vertegenwoordigers van de Nederlandse Tuinbouw Raad in de Schouwburg van Almere. Winy Maas van bureau MVRDV stal de show met een sprankelende uiteenzetting over de achtergronden en ideeën, die dit plan rijk is. Het gaat 77 miljoen kosten is de schatting. Een groot deel daarvan vloeit terug naar de stad als de bezoekers aan dit evenement toestromen. Deze Floriade is de visionaire vitaliseringsmachine die Almere de roep geeft die het verdient.

Samenvatting bidbook Floriade Almere

Delen

Dit verhaal, deze grote schets, is in de ontwikkel-fase besproken met talloze beoogde samenwerkingspartners zoals Amvest en Ymere, met het Almeerse bedrijfsleven, met individuen en instellingen. Casla voegde vanuit KindercASLa , samen met Stichting Stad en Natuur, een plan in voor een Jeugd-Floriade dat naadloos aansluit bij de doe-het-zelf karakteristiek van de stad. Nu breekt de periode aan dat de plannen breed met de burgers van de stad worden gedeeld, en in samenspraak worden gebracht met de gewone man. De Gemeente nam het voortouw en heeft al haar creatieve vermogen in stelling gebracht. Nu zullen Almeerders, aangestoken door het Floriade-vuur, hun vertrouwen mobiliseren. Dit wordt de motor die het verschil gaat maken.

Ans van Berkum
6 juli 2012 - oktober 2012

Met Casla naar Helsinki in juni 2013

Architectuur en design van topklasse

De excursie die we in juni organiseren gaat naar de “Witte stad van het noorden,” waar geschiedenis zich vermengt met natuur en het ritme van de moderne stad. Helsinki typeert zich door de grote fysieke aanwezigheid van natuur en het heldere gridpatroon waarop de stad is geprojecteerd. Bijna op elke hoek van de straat zijn parken te vinden, zelfs in de meest dicht bebouwde districten in het centrum. Helsinki is opgebouwd uit een netwerk van rechte, symmetrische en brede straten en staat bol van het design. Niet voor niets is de stad uitgeroepentot World Design Capital 2012. In dit kader worden er het gehele jaar activiteiten georganiseerd om kennis te maken met de Finse blik op design. Tijdens de excursie ontdekken we de stad en bezoeken we onder andere het Alvar Aaltoo Museum, waar we van alles ontdekken over de meest invloedrijke architect van de moderne beweging in Scandinavië. Speciale aandacht gaat verder uit naar tuinstad Tapiola in het nabij gelegen Espoo. Deze suburbane woonwijk is voornamelijk in de jaren vijftig en zestig gebouwd en is een van de eerste na-oorlogse new towns van het continentale Europa.

Vier dagen plezier en kennisuitwisseling in een groep van gelijk geïnteresseerde reizigers. Dit mag u niet missen!

Meer informatie

Volgt.