Verslagen

Dag van de Architectuur

'Meer steden moeten het voorbeeld van Almere met P.O. volgen'

Ik ben de antropoloog van het wonen. Het is krankzinnig dat, naast Amsterdam en Den Haag, niet meer steden het voorbeeld van Almere volgen wat betreft Particulier Opdrachtgeverschap (P.O.). Almere is een speeltuin voor architecten waar het om P.O. aan komt. Ik probeer in een woning dingen er in te ontwikkelen, niet eruit te bezuinigen. Ik hoop op gekke ideeën van opdrachtgevers.

Dat waren enige opmerkelijke uitspraken van deelnemers aan de Dag van de Architectuur, die zaterdag 23 juni plaatsvond aan de Campus Homerus, Trojestraat, Homeruskwartier. Daar werd niet alleen de winnaar bekendgemaakt van de Architectuurprijs Almere 2012 (Courage Architecten, zowel Vakprijs als Publieksprijs), maar was er ook een verkoopmanifestatie voor nieuwe kavels (25 percelen zijn alweer verkocht), konden belangstellenden terecht bij Making Almere Mobiel, stond een rondleiding door het Homeruskwartier op het programma en werd een 50 meter buitenbad in gebruik genomen.

Kortom, er was veel te doen tijdens deze manifestatie die in het teken stond van Particulier Opdrachtgeverschap en daar kwamen veel belangstellenden, die met een brunch begonnen, op af. Vervolgens gaven voorafgaande aan de prijsuitreiking drie genomineerde architecten (Marc Koehle ,Dennis Broos en Lars Courage) een toelichting op hun werk en specifiek over het project – in geval van Courage twee omdat deze tweemaal genomineerd was – dat mogelijk de Architectuurprijs zou opleveren.

Jaren 30

Koehler (van Marc Koehler Architects en ontwerper van de woning aan de Aresstraat) stelde dat er, net als in de jaren 50 tijdens de wederopbouw, nog steeds veel ‘huizen als dozen werden gestapeld’. “We zouden op architectonisch gebied terug moeten naar de jaren 30, waar kwaliteit hoog in het vaandel stond en nog steeds bijzonder wordt gewaardeerd.”

Samen met de opdrachtgever zoekt hij uit wat men ineen woning zou willen hebben aan ruimten. Daarbij worden er talloze persoonlijke voorwerpen gefotografeerd. “Ik lijk wel de antropoloog van het bouwen”, grapte Koehler. Hij liet er wel bij doorschemeren dat er flink wat tijd in een project gaat zitten. Opvallend aan het project in de Aresstraat is het gedraaide dak. Het dakraam is bijzonder, maar andere ramen die ‘verbinding naar buiten zoeken’. De trap hangt aan kabels en privé en werk in dit grachtenhuis van drie verdiepingen is gecombineerd. Binnen het casco is gebruik gemaakt van vaak schuin geplaatste, dragende panelen van samengesteld hout om verschillende ruimten in dit ‘house in a house’ te creëren.

De opdrachtgeefster toonde zich uitermate verheugd met het ontwerp: “Dit is het beste wat me kon overkomen. Een huis waarin je je senang voelt is belangrijk voor de rest van je leven. Je wilt er gewoon niet meer weg.”

Anders

Wethouder Adri Duivesteijn, sinds zijn komst naar Almere in 2006 animator van P.O. – dat inmiddels lokaal en landelijk, maar ook internationaal, naam heeft gemaakt – meende dat hij P.O. zo graag wilde stimuleren omdat hij vond dat het anders moest in de woningbouw. “Institutionele partijen, woningcorporaties en beleggers hebben teveel invloed. Particulieren moeten zelf de mogelijkheid hebben te bouwen. Dat is belangrijk voor ze. Zo krijgen ze binding met de stad, bouwen hun eigen woonomgeving en er ontstaat een levendig aanzien van straten.”

Er zijn hier, in het Homeruskwartier, maar ook in Noorderplassen-West en de Overgooi al mooie resultaten geboekt, zei hij. "We verwachten in dat opzciht ook veel van Oosterwold. Je vraag je af waarom zo weinig steden ons voorbeeld navolgen. Gelukkig pakken Amsterdam en Den Haag het op. Maar dat zouden er al meer moeten zijn.”

Speeltuin

Dennis Broos van Broos de Bruijn architecten,ontwerper van het genomineerde huis aan de Juventastraat, loofde de situatie op P.O.-gebied in Almere. “Dit is een speeltuin voor P.O. Dit is een mooi werkgebied voor ons, maar ook voor mensen met woonambities”, zei hij. De opdrachtgevers, Floris en Eveline, wilden in een ‘oud fabriekje wonen, met veel ruimten, een hoog plafond, en een staalskelet. Plus een gevel van cortènstaal.

Hij gaf aan dat je als opdrachtgever moed moet tonen en doorzettingsvermogen. “Het is een avontuur, waarbij je al snel een paar jaar ouder wordt. Je vraagt je regelmatig af: ‘Oh, oh, komt dit wel goed?’. Wij als vakmensen weten dat wel, maar leken krijgen nogal eens de kriebels.” Eveline liet weten dat het hele proces, het bedenken van het huis tot de voltooiing, tweeënhalf jaar heeft geduurd. “We hadden al met de architect gesproken, voordat we een kavel hadden.”

Dat was wellicht ook niet zo vreemd. Floris, Eveline en Dennis kenden elkaar uit hun studententijd. Eveline: “Toen maakten we onderling wel eens grapjes en zeiden we tegen Dennis: ‘Jij mag later ons huis bouwen’. Dat is er ook echt van gekomen. En, wel zo belangrijk, we zijn nog steeds vrienden”, lachte ze.

Onderbuikgevoel

Lars Courage, in het bezit van de Daylight Award 2012 voor zijn ontwerp in de Helenusstraat, ook wel de ‘zwarte doos’genoemd, liet weten dat hij alleen een opdracht aanneemt als er een klik is met de klant. “Anders wordt het niets. Begin er dan maar niet aan. Hoe weet je dat het wat wordt tussen jou en de opdrachtgever? Een onderbuikgevoel.” Hij krijgt, zeker in deze kwakkelende woningmarkt, steeds meer opdrachten van particulieren.

Ingrediënten voor een goed resultaat: luistergoed naar de klant en wees eerlijk over je budget. “Bespreek het plafond ervan. Het is vervelend als je er later over heen moet gaan.” Daglicht vindt hij belangrijk, dat blijkt uit de twee projecten, Helenusstraat en de Stopperknoop.“Ik hou ervan dingen in het ontwerp te ontwikkelen, niet om ze eruit te bezuinigen. Kenmerken in de Stopperknoop: “Zwart in- en exterieur, het gebruikvan industriële materialen en een geweldig uitzicht via een raam van zes bij drie meter. Een hele klus om dat op te takelen, maar het is gelukt.”

De bewoners, Guido en Anne-Loes Ripken, gaven aan dat er een goede chemie was met Lars. “Je vindt zo’n project een beetje eng. Waar begin je aan, tenslotte? Je bent onzeker. Toch is alles zeer de moeite waard geweest. Als we ’s avonds van ons uitzicht genieten, af en toe een vos zien lopen en naar de zonsondergang kijken, dan zeggen we: ‘Wat wonen we toch geweldig’. “

Innovatief

Daarna kwam namens de jury Ton Idsinga aan het woord en namens de nominatiecommissie Fridjof van den Berg. De laatste zei dat er 29 woningen waren bezocht, waarvan er zes overbleven. De winnaar werd bepaald door drie criteria ter hand te nemen: architectonische waarde(culturele-, gebruiks- en toekomstwaarde), het innovatieve karakter en de samenwerking tussen opdrachtgever en architect.

Lars Courage mocht uiteindelijk tweemaal naar voren stappen om een plaquette en kunstwerk van Cor Litjens in ontvangst te nemen. Hij denkt dat deze awards P.O. een flinke stimulans zal geven. “Je ziet het hier al om je heen. Steeds meer mensen durven het aan, omdat ze met anderen praten, met mensen die zo’n project met succes hebben afgerond en met architecten in contact komen die steeds meer ervaring met dit soort opdrachten krijgen.”