Tentoonstellingen

De Vrije Ruimte deel III

Stad en land, foto’s, wonen en zorg, kunst

Architectuurcentrum Casla vult zijn Vrije Ruimte nu in met een vierdelige mix van architectuur van wonen en zorg, stadsfotografie, wonen als kunst en ontwikkelingen op de rand van stad en land. De opening vindt plaats op vrijdag 25 april om half vijf. De derde Vrije Ruimte loopt af op zondag 17 mei.

U bent van harte welkom!

Zorg, welzijn en architectuur

Het project Nusantara en Paladijn dat architecte Nahied Koolen voor de Alliantie Flevoland ontwierp in Almere Buiten toont de relatie architectuur, zorg en welzijn. Koolen heeft aan de Evenaar op inventieve wijze vorm gegeven aan twee ingewikkelde opgaven op het gebied van zorg en architectuur. Aan de westkant is ruimte gecreëerd voor woningen voor ouderen met een Indische achtergrond. Bewoners kunnen verschillende vormen van zorg krijgen binnen de eigen woning. Aan de oostkant van het complex liggen woningen voor mensen met een verstandelijke beperking die zelfstandig willen wonen. Door heel goed te luisteren naar de woonwensen van de toekomstige bewoners heeft Koolen een mooi gedetailleerd geheel laten ontstaan.

Wederzijds Voordeel, ontwikkelingen op de rand van stad en land’

De presentatie laat de ontwikkelingen zien van de randzone tussen de Oostvaardersplassen en Almere vanaf de drooglegging tot aan de huidige tijd.

Toen Zuidelijk Flevoland in 1968 droog viel, werd voor de strook land, tussen het toekomstige Almere en het prille Lelystad, qua bestemming nog gedacht aan bedrijvigheid. Omdat dit diepe en natte deel van de nieuwe polder nog even braak bleef liggen ontstond er een bijzonder natuurgebied met een groot aantal vogelsoorten.

Met de toegenomen behoefte in Nederland aan ruimte voor recreatie en natuur kreeg het, inmiddels ‘Oostvaardersplassen’ geheten gebied, zijn definitieve bestemming. Het natuurgebied geniet nu internationale faam en heeft Europese bescherming als Natura 2000-gebied.

Tegelijkertijd heeft ook de stad Almere zich ontwikkeld en zijn de woonwijken van Almere Buiten tegen het natuurgebied aan komen te liggen. Toch leken lang de harde grenzen tussen stad en natuur onoverbrugbaar: een verkeersweg, een gemeentegrens en de grens van het beschermde natuurgebied zelf.

Halverwege de jaren negentig van de vorige eeuw wordt voor het eerst naar verbindingsmogelijkheden gekeken. De bewoners van de stad zouden moeten kunnen profiteren van zo’n bijzonder natuurgebied zo vlak bij de deur, vinden de beheerder Staatsbosbeheer en de gemeente Almere, terwijl de natuur meer waarde krijgt als het toegankelijker wordt en beleefd kan worden.

De toegankelijkheid wordt gecreëerd door een betreedbare overgangszone die de sfeer van het eigenlijke natuurgebied oproept en tegelijkertijd een goed uitzicht geeft op het ‘verboden gebied’ met zijn talloze vogels, grote grazers en weidse vergezichten. Tegelijkertijd zijn de aangrenzende polderbossen heringericht: ze hebben een natuurlijker karakter gekregen en voorzieningen voor natuurbeleving en recreatie zijn en worden aangelegd. Voor fietsers en voetgangers is en wordt aantal extra toegangen vanuit de woonwijken gemaakt. Vanaf het NS-station Oostvaarders voert straks een ‘Groene Loper’ naar de natuur.

Het hoogtepunt van de ontwikkeling naar natuurbeleving is de bouw van ‘Natuurbelevingcentrum de Oostvaarders’ dat naar verwachting in het voorjaar van 2009 wordt geopend. Zoals het overgangsgebied is heringericht voor de functies natuur, natuurbeleving en recreatie zo is het natuurbelevingcentrum ontworpen in de context van de bijzondere omgeving. Het gebouw is verticaal, opvallend en uitnodigend aan de kant van de stad; aan de kant van de natuur is het breed en gecamoufleerd en biedt het panorama een adembenemend uitzicht op een uniek landschap.

Meer informatie: www.deoostvaarders.nl

Situationen einer architekturuntersuchung

"Situation einer Architekturuntersuchung" is een multimedia-installatie van beeldend kunstenares Juul Sadee die enige tijd in Duitsland verbleef. Casla toont een “remake’ van dit werk. In compacte vorm is een nieuwe situatie gecreërd, waarin het genaaide ’Modell für eine utopische Wohnzelle’ (200x140 cm) centraal staat. Verder zijn de delen ’freies Häkelarbeit’, de ’menschliche Büste von Kunstleder, welche die Selbstherrlichkeit repräsentiert’, een kamerscherm en een stoel met de video `Frau im Zimmer’ bijgevoegd in de enscenering.

Sadee reflecteert hiermee op de betekenis van het wonen voor mensen. Ze maakt een filosofische vergelijking tussen naaien en bouwen: een huis dat je aantrekt als een organisch gevormd kledingstuk weerspiegelt de woonbehoefte van mensen in optima forma.

Ontwerplijnen en groeipijnen

Stel je bent 30 jaar oud en je blijkt te zijn ontworpen op basis van uitgangspunten die geen 30 jaar mee gingen. Voor veel dingen fataal maar voor een stad niet anders dan een nieuwe studie op de tekentafel. Vervolgens knippen we een stukje stad uit zijn omgeving en geven dat een nieuwe invulling. Binnen dezelfde kniplijntjes ontstaat een nieuw ontworpen en gebouwd deel van de stad. Zie daar, het verhaal van het nieuwe centrumplan van Almere.

Wat mij als toeschouwer fascineert zijn de knip- of ontwerplijnen die je in het stadslandschap goed kunt herkennen. Het zijn hier en daar abrupte overgangen in architectuurstijl aan weerszijden van een straat. De stereotiepe Marokkaans aandoende bouwstijl met de inmiddels wat vervuilde gele stenen staat in schril contrast tegenover het supermoderne architectuurgeweld van het nieuwe centrumplan. Voor mij een goede reden om een fotografische verkenningstocht te gaan maken langs deze ontwerplijnen. Maar er is meer. Ook het nieuwe centrumplan zelf vraagt om fotografische aandacht. Met bijvoorbeeld zijn opgehoogde maaiveld en de in lagen verdeelde infrastructuur. Het hoogteverschil in maaiveld tussen oud en nieuw laat hier en daar de ontwerplijnen nog nadrukkelijker spreken.

Een stad als deze die zo snel groeit en is gegroeid als deze moet wel onderhevig zijn aan zekere “groeipijnen”. Wegen die in weilanden of in grasvelden eindigen, grote braakliggende terreinen die midden in de stad liggen en een opvallende hoogspanningslijn die over een anonieme hondengroenstrook de stad in tweeën klieft. Daarbij wordt en passant het recreatieve Weerwater doorkruist. Puntjes die wellicht ooit nog eens op de i zullen worden gezet. Het hoort allemaal bij de status van bouwkundig laboratorium waarin Almere al 30 jaar verkeert.

Mij als enthousiaste buitenstaander zal deze stad en zijn ontwikkeling nog lang blijven boeien. Ik ben benieuwd hoe de huidige infra naar het centrum voorbereid zal zijn op de plannen om de stad te laten groeien naar een inwonertal van 350.000. Was er vroeger sprake van een meerkernige stad met elk zijn eigen winkelcentrum, stapt nu het nieuwe centrumplan als winkel-trekpleister voor de hele stad naar voren. Dus zal ook de verkeersdruk op de wegen er naar toe duidelijk toenemen.

Henk Koster is een 44 jarige Groningse fotograaf die zijn fotobedrijfje Archifoto runt naast een parttime baan als bouwkundig ontwerper op een architectenbureau. Een beetje ‘best off both worlds’.

Als architectuurfotograaf probeer ik niet alleen esthetisch en registrerend een gebouw vast te leggen maar zoek ik ook naar het verhaal over de relatie van de mens tot de architectuur.