Verslagen

Hedy d’Anconaprijs voor excellente architectuur van de zorg

Verslag door Odette Breijinck

Op 1 juni 2010 was Odette Breijinck van Casla aanwezig bij de uitreiking van de Hedy d'Anconaprijs voor excellente architectuur van de zorg. Winnaar werd revalidatiecentrum Groot Klimmendaal in Arnhem van architect Koen van Velzen.

De jury onder leiding van Ton Venhoeven selecteerde het winnende project uit zes genomineerde projecten die eerder dit jaar zijn bezocht. De jury omschreef het revalidatiecentrum als ‘een gastvrije en open omgeving waarin de zorg een natuurlijke basis heeft, maar die tevens ruimte biedt aan andere activiteiten. Een dergelijke vorm van slim dubbelgebruik is zowel maatschappelijk als qua financiering doorslaggevend voor het maken van innovatieve en hoogwaardige zorgarchitectuur.’

Op 1 juni 2010 ontvingen de winnaars, architect Koen van Velsen en opdrachtgever dhr. J.D. Martina, algemeen-directeur van de Stichting Arnhems Revalidatiecentrum Groot Klimmendaal, de prijs van 20.000 euro uit handen van mevrouw Hedy d’Ancona.

‘Groot Klimmendaal raakt de essentie van architectuur: het maken van mooie ruimtes. Het valt te prijzen dat de zorgfunctie niet van het gebouw valt af te lezen. Het gebouw straalt zelfverzekerdheid en beheersing uit. Precies de eigenschappen die een revalidant nodig heeft om beter te worden. Het zorgconcept is op een treffende wijze vertaald in architectuur.’

v.l.n.r. architect Koen van Velzen, opdrachtgever dhr. J.D. Martina, Hedy d'Ancona en Dana Ponec (jurylid)

Eervolle vermeldingen

Een eervolle vermelding was er voor het Gezondheidscentrum Jozef in Deventer. Volgens de jury: ‘Een project dat getuigt van begrip, durf en originaliteit’. ‘De analytische capaciteiten van de architect Matthijs Bouw zijn van doorslaggevende betekenis bij deze intelligente transformatie van een wederopbouwmonument.’

Het woon-werkproject Oosterdel in Broek op Langedijk kreeg eveneens een eervolle vermelding. De jury is enthousiast over de maatschappelijke inbedding van het kleinschalige zorgproject, dat te danken is aan het gezamenlijke initiatief van Stichting Veldzorg en de Raphaëlstichting, en de contextuele architectuur van 9 graden architecture. ‘Door de ligging aan het aangrenzende Oosterdelgebied zijn wonen en werken volledig geïntegreerd.’

Eerste editie

De Hedy d’Ancona-prijs voor excellente zorgarchitectuur is een nieuwe prijs in de Nederlandse architectuur- en zorgwereld. De prijs richt zich specifiek op gebouwen in de zorgsector waarbij stedenbouw, tuin- en landschapsarchitectuur, architectuur en/of interieurarchitectuur het zorgconcept ondersteunen. Uit de 112 inzendingen blijkt dat bouwen met respect voor de patiënt, cliënt, medewerker en familie, in relatie tot de wijk of omringende landschap, geen eenvoudige opgave is. Slechts enkele bijzondere projecten zijn voorbeeldstellend en inspireren. Bovendien maken medici en architecten veel te weinig gebruik van elkaars expertise. De eerste ronde van de Hedy d’Ancona-prijs toont aan dat kwaliteitsverbetering in de zorgarchitectuur geen overbodige luxe is.

In 2012 wordt de prijs opnieuw uitgereikt.

Publicatie

Het eerste exemplaar van de publicatie Hedy d’Ancona-prijs voor excellente zorgarchitectuur 2010 is op 1 juni overhandigd aan Iris van Bennekom, directeur Langdurige Zorg VWS.

Naast vijf essays die ingaan op de vaak onnodig stigmatiserende zorgarchitectuur, de invloed van stelselwijzigingen en kredietcrisis, het gehanteerde doelgroepenbeleid, hergebruik ofwel de aantrekkelijkheid van oude gebouwen voor nieuwe zorgconcepten en de fysieke en psychische beleving van patiënten, zijn alle inzendingen, shortlist, nominaties en uiteraard de prijswinnaar in de publicatie vertegenwoordigd.

Met een voorwoord van Hedy d’Ancona en een DVD van ZIE ZORG, een reeks van televisie-uitzendingen over de rol van architectuur en kunst bij zorginstellingen.

- - - - - - - - - -

Commentaar

Na een introductie door Janny Rodermond van het SFA kreeg eerst Ton Venhoeven het woord. Hij schetste in een snelle presentatie de verwachting hoe steden en huisvesting van morgen zullen veranderen. Hierbij spelen criteria als vergrijzing bevolking, hoe lang blijven we thuiswonen (ouderen) wanneer vertrekken jongeren uit huis, hoeveelheid groen, belang van openbaren ruimte en infrastructuren en stadslandbouw en milieusparende voorzieningen een rol.

Dan krijgt Hedy D’Ancona het woord en spreekt de in groten getale opgekomen gasten toe. Haar deskundigheid, haar betrokkenheid bij zorg in het algemeen, haar humor en haar presence gaven de middag extra allure. Het meest frapperend was haar uitspraak dat zij in haar leven talloze instellingen had geopend, maar vaak na afloop bedacht hoe gezegend zij was, dat zij niet in die instelling hoefde te blijven en weer naar huis mocht gaan. Ook stelde zij dat de kwaliteit van de architectuur voor mensen met een geestelijke beperking nog steeds op een dubieus, onvoldoende niveau ligt en dat daar veel winst valt te halen.

Ik had zo mijn eigen voorkeur en was heel blij met de uitverkiezing van Koen van Velzen met zijn project Groot Klimmendaal in Arnhem.

Odette Breijinck, 16 juni 2010