Verslagen
Verslagen
"Vergeet bij alle bouwplannen vooral bestaande stad niet"
Verslag Discussieavond: Schaalsprong 2.0 (4 maart 2010)
door Thijs Wartenbergh
Ze was al eerder bij Casla op bezoek geweest, rijksbouwmeester Liesbeth van der Pol, op 17 november 2009, om de stedenbouwkundige ontwikkelingen van Almere onder een vergrootglas te leggen. Toen ontbrak daar de tijd voor. Dit keer, op 4 maart, had ze zichzelf meer tijd gegund om haar visie te geven op verleden, heden en toekomst van Almere. Conclusie: ze is vol lof over Almere, maar tegelijkertijd daagt ze met haar standpunten wethouder Adri Duivesteijn over Almere 2.0, de toekomstvisie van de stad, uit.
Ze begon meteen al te zeggen dat, kijkend naar de toekomst van Almere en de beoogde bouwplannen die – als het goed is - moeten resulteren in de realisering van 60.000 woningen, dat een goede prioriteitstelling essentieel is. De economische crisis in een bouwcrisis. “Die 60.000 woningen realiseer je toch niet. Wat mij betreft moet dat een verdichting en een renovatie van de huidige woningbouw zijn. Natuurlijk, er moet een IJmeerverbinding komen, daar ben ik voor. Maar een compacte bouw is misschien wel een betere motor voor de toekomst dan alleen maar kijken naar Almere Pampus of bouwen in het IJmeer”, aldus Van der Pol.
Haar voorganger Mels Crouwel, vertelde ze, had al gezegd: “Hoe bestrijd je de leegstand in Almere, hoe kan de lokale woningmarkt worden versterkt en – opnieuw – welke fasering moet worden aangehouden bij de bouw van zoveel extra (60.000) woningen?” Ze benadrukte dat daarbij vooral de bestaande stad niet vergeten moet worden. “De ontwikkeling van Almere Centrum is erg hard gegaan. Naar mijn idee is Haven niet aangesloten bij het geheel van Almere. Dat deel is achtergebleven, zeker in gevoelswaarde. Ik zou zeggen: vergeet de bestaande stad niet. Bewaar die goed. Haven is in feite cultureel erfgoed, beschouw dat dan ook als zodanig zo.”
Goudkust
Terwijl dat deel van Almere, Haven, gelegen aan het Gooimeer, allerlei kansen biedt. “Dat is een goudkust. Daarmee kijk je als Almere niet alleen naar Amsterdam. Het College van Rijksadviseurs heeft al eerder benadrukt: ‘Almere, maak je niet alleen afhankelijk van Amsterdam. Kijk ook naar Utrecht. Daar is ook een universiteit bijvoorbeeld. We hebben het tenslotte toch ook over een Euregio?”
Het compacte bouwen, een stokpaardje van Van der Pol, waar zou dat gestalte moeten krijgen in Almere? De omgeving van de spoorstations. In ieder geval moet het centrum voorrang hebben. “Dat zijn knooppunten, daar moet gezelligheid komen. Die moeten het middelpunt van ontwikkelingen zijn.” Kennelijk was ze via Stedenwijk Midden naar Casla gereden. “Ik moest via een smal weggetjes en schuurtjes hierheen. Ik vond dat niet zo prettig. Is dat het Almere dat we willen? Ik geloof het niet. Er valt nog wel wat te verbeteren. Niet te grootschalig bouwen, is daarbij van belang. Investeer in kwaliteit, zorg voor meer groen (hoewel Almere op dit punt weinig te klagen heeft), revitaliseer woningen in de bestaande stad.”
“Wat mij betreft”, vervolgde ze haar betoog, “hebben de bloemkoolwijken (zo genoemd door de vorm ervan) in Haven en Stedenwijk, met hun typerende hofjes, de toekomst. Daar moet veel aandacht heen. De aandacht voor de IJmeerverbinding mag niet ten koste gaan van die buurten. Door die wijken niet te vergeten – bijvoorbeeld door kleine woningen samen te voegen tot gezinswoningen - voorkom je sloop van een belangrijke woningvoorraad in de toekomst.” (Wat dat laatste betreft is de gemeente via de Tafel van Almere daar intensief mee bezig. Daarbij wordt bekeken hoe kan worden voorkomen dat oude wijken op een bepaald moment gesloopt moeten worden, red.).
Met het in de voorgaande alinea noemen van verbeterpunten, lijkt het alsof de rijksbouwmeester niet erg tevreden is over hetgeen tot nu toe bereikt is in Almere. Het tegendeel is waar. “Almere heeft veel om trots op te zijn. Het heeft zich ontwikkeld tot een eigenstandige, internationale stad. Met voortdurende experimenten op woningbouwgebied, zoals de Bouw Rai’s. De nek uitsteken, durf tonen: het is kenmerkend voor Almere. Nu weer particuliere opdrachtgeverschap, denk daarbij aan het Homeruskwartier, met Tübingen als voorbeeld. Ik denk dat u zich ook wel trots zult voelen. Neem het stadshart, met zijn geplooide maaiveld, het gras in de Citadel van Christian de Portzamparc. Het Weerwater is een unicum. Er zijn maar weinig steden die midden in de stad zo’n riante plek aan het water hebben. De Roestbak was destijds hoogdravend, en is dat nog steeds. Versterk wat je hebt, zou ik zeggen. Laat er meer iconen landen. Er is nog veel ruimte in Almere, het kan dus.”
Fietsbrug
Over ruimte gesproken: Almere blijkt, zoals Van der Pol zelf regelmatig aan den lijve ondervindt, een prima omgeving om te fietsen. “Destijds met die koolzaadvelden, dat was toch genieten geblazen. Op je eigen tempo dat tot je laten doordringen. Daar zou ook nu nog meer de nadruk op moeten liggen. We doen alles maar met de auto. Fietsen is heerlijk. Van mij mag er een IJmeerverbinding voor fietsers komen. Almere kan de eerste duurzame stad worden, waar fietsen voorop staat. Dat alles samen met een goede architectuur. Er is 25 miljoen geïnvesteerd in fietssnelwegen. Gelukkig is daarbij ook de route Amsterdam- Almere genoemd.” Van der Pol geeft de voorkeur aan een brug boven een tunnel. “Heerlijk, genieten van het water”.
Almeerders zien zich te veel als een forensenvolk, betoogde ze verder. “Terwijl er zoveel kracht in het eigen gebied ligt. Het is echt wel een verblijfsgebied, alleen: dat blijft onderbelicht. Almere is toch een prachtstad. Maar wel met soms erg grote pleinen, voor de schouwburg, voor de bioscoop. Dat is meer een overmaat. Een plein vereist een zekere dichtheid, dan wordt het gezellig. Die dichtheid mis je in deze twee voorbeelden.” Een van de aanwezigen vond die weidsheid, midden in de stad, juist weer mooi.
Twijfels
Terugkomend op de plannen om te bouwen in het IJmeer: “Ik heb er mijn twijfels over. Woonmilieus in het centrum zijn krachtiger. Compact bouwen , samen met voldoende groen, dat kan. Nieuwe dichtheid neemt nieuw groen met zich mee. Wat mij betreft moet de dijk bij Almere Pampus doorgestoken worden. Dan krijg je binnendijks dat eilandenmilieu, in plaats van het IJmeer. Volgens de gemeente moet er, bij de groei van Almere, op twee borden geschaakt worden. Daarbij wordt zeker de bestaande stad niet vergeten. Ook bij het Weerwater zal veel gebouwd worden. Maar om de IJmeerverbinding rendabel te krijgen moet ook in het noordwesten van Almere woningbouw plaatsvinden.
Zie ook: Discussieavond: Schaalsprong 2.0 (de oorspronkelijke aankondiging)
Wie is er trots op Almere? (foto: Geert van der wIJK)
Beeldverslag
Foto's van de dag werden gemaakt door Geert van der Wijk.