Verslagen
Verslagen
“Architectuur Meyer en Van Schooten wordt nooit ingewikkeld”
Tentoonstelling bij Casla van befaamd bureau (met beeldverslag opening)
door Thijs Wartenbergh
‘Gewoon even rondstruinen, net als shoppen, maar dan lenen met een biebkaart’. Dit motto van de vrijdag 26 maart officieel geopende bibliotheek in het stadshart van Almere kan niet beter aangeven dat deze nieuwe parel van Meyer en Van Schooten midden in het winkelcentrum ligt. Je loopt er tijdens het winkelen gewoon even naar binnen. Met voor de ingang een tegel met de naam van de toenmalige wethouder Frits Huis van Leefbaar Almere, die de bouwstart op 29 mei 2005 aangeeft, en naast de deur een architectuurplaquette, een initiatief van het Nederlands Architectuur Instituut (NAI).
Henk Smeeman, in 2006 namens de VVD als wethouder de opvolger van Huis, kwam aan het woord vlak voordat de plaquette (met daarop onder andere de namen van de opdrachtgevers: de gemeente Almere, MAB Development en Blauwhoed Eurowoningen) werd onthuld. Hij had gehoopt zijn naam terug te vinden op de tegel, zei hij met een knipoog. Hij refereerde aan een bezoek aan Frankrijk in een eerdere fase, waar een potentiële architect voor de bibliotheek – nu in alle uitingen en op de glazen gevel formeel ‘denieuwebibliotheek’ genoemd - was bezocht. Op de terugweg in de trein, met een forse hoeveelheid drank ‘die ze in Schotland veel nuttigen’ in de nabijheid, werd besloten dat ze toch maar niet in zee zouden gaan met het Franse bureau.
Dingeman Lievense, toen projectdirecteur van het stadshart (‘ik heb de rekening nog van dat gelag in die trein’), zegt waarom dat was. “In Frankrijk heerst een heel andere cultuur in omgaan met de opdrachtgever. De architect heeft er minimaal overleg met de opdrachtgever. Dat zagen we toch niet zitten. We wilden regelmatig structureel overleg met de architect. We zouden op een bepaald moment ‘ho’ moeten kunnen zeggen. Afijn, Meyer en Van Schooten hadden al naam gemaakt met het ING House en de keuze voor dat bureau was daarom niet zo moeilijk.”
Bij Casla, waar een tentoonstelling van het werk van Meyer en Van Schooten – het bureau bestaat 25 jaar - werd geopend, gaf Hans Ibelings, hoofdredacteur van A10 New European Architecture, aan wat kenmerkend is voor dit internationaal befaamde bureau. “Het is probleemloos rationalisme. Hun architectuur is oplossingsgericht, stroomlijnt, ordent, organiseert”, aldus Ibelings. “Hoe complex de architectuur van Meyer en Van Schooten ook is, het is nooit gecompliceerd. Het wordt nooit ingewikkeld. Achter hun architectuur zit geen groot concept, hoef je geen diepe bedoelingen te zoeken en ook geen theorie.”
Maar wel ideeën, ging hij verder. “Hun oeuvre”, aldus Ibelings, “is een reeks oplossingen voor specifieke opgaven in specifieke omstandigheden. Het is architectuur die zich bewijst in de praktijk. Het wordt bij hen architectuur als het er is, als het gebouwd is. Kortom, een vorm van architectuur die verbonden is aan de praktijk van het bouwen.” Hij refereerde, net als Smeeman overigens, aan de vertraging van het bibliotheekproject. “Met minder snelle architecten als Roberto (Meyer) en Jeroen (Van Schooten) zou de bouw misschien nog langer geduurd hebben.”
En van de twee jubilarissen, Jeroen van Schooten, staat licht geëmotioneerd naast het overzicht dat het oeuvre van zijn zakenpartner en hem – inmiddels met 50 man personeel – weergeeft. “Het is als een sentimental journey. Prachtig om alles bij elkaar te zien. In 1995 zie je bijvoorbeeld twee projecten, in 1998 één project. Dat geeft de laagconjunctuur van dat moment aan. Na 1997, toen men wist dat we de opdracht voor het ING House hadden, was het wat rustiger omdat toen kennelijk gedacht werd dat we voor andere opdrachten geen tijd hadden.”
Natuurlijk, hij is trots op het in de volksmond schoenendoos of kruimeldief genoemde kantoor van ING langs de A10. “Maar we hebben meer interessante klussen gedaan, het onderkomen van het ministerie van Financiën bijvoorbeeld, maar enkele opdrachten van particulieren zijn ons evenzeer aan het hart gebakken”, zegt hij. De bibliotheek zagen hij en Roberto Meyer als een geweldige uitdaging. “Het lastige met de bibliotheek was het oorspronkelijk idee om woningen boven de bibliotheek aan te brengen”, aldus Van Schooten. “Dat vonden we niet handig. Je zit dan met leidingen, riolering, noem maar op. We wilden een bibliotheek die we vrij konden neerzetten. De woningen zijn toen naar een apart blok op de hoek verschoven.”
Het lastige aspect was het gebogen maaiveld, zo kenmerkend voor het stadshart. “We besloten daarom een gebouw te creëren dat oploopt met het maaiveld. Gezien vanuit de bibliotheek loop je met het publiek buiten mee omhoog of omlaag. Er is geen groen in de directe omgeving, dus hebben we een binnentuin laten aanleggen”, verklaart hij. Verder moest er een contrastkleur komen met het ernaast gelegen, witte stadhuis. “We kwamen uit bij Hering Bau in Duitsland. Daar kunnen ze grote betonnen prefab betonelementen maken met verschillende structuren. Bijzonder geschikt voor deze situatie.”
Het is geen muffige bibliotheek geworden, gaat hij verder. “Er is veel licht, mensen kunnen langzaam omhoog naar de verdiepingen via een funroute maar ook op een snelle manier met de roltrap naar boven of beneden. Je kunt elkaar ontmoeten, er zijn gezellige ruimten. Voor eenieder is er wel wat te vinden. Ik ben met name onder de indruk van de majestueuze hal. Die is heel goed geslaagd. Die nodigt uit om er binnen te gaan.”
Directeur van de nieuwe bibliotheek, Chris Wiersma, is terecht trots op ‘zijn’ huis. Hij kwam hier in 2006, toen de bouw een jaar bezig was. “Ik ben nog steeds onder de indruk. Toparchitecten hebben eraan gewerkt, het interieur is top. Het is het meest publieke gebouw van de stad. Het is ruim, maar tegelijkertijd beschut en humaan. Je voelt je er namelijk gauw thuis. Ik heb destijds in Groningen ook de bouw van een nieuw bibliotheek meegemaakt. Dat was ook een prachtig gebouw, maar dat was nog voor het internettijdperk. In vergelijking met die periode is er veel veranderd. Wij moesten uiteraard aandacht besteden aan internet, games, computers. Dat is er allemaal volop.”
Jan de Vletter, adviseur van Casla’s Programmaraad, is onder de indruk van de bibliotheek. “Er is een groot verschil tussen de binnen- en buitenwereld bij Meyer en Van Schooten. Dat is hun handelsmerk. Je hebt binnen enorm veel licht, net als bij het ministerie van Financiën. Dat is aan de buitenkant op een bepaalde manier bescheiden. Het stadhuis van Cees Dam is opzichtiger, de bibliotheek is wat bescheidener in uitvoering. Ik denk dat die twee gebouwen een prima combinatie vormen. De bibliotheek is een grote aanwinst voor het stadshart.”
Bestuurslid van Casla, Jurgen van Staaden van Santman Van Staaden Architecten, meent dat het stadshart met het bouwwerk van Meyer en Van Schooten Architecten een stap vooruit heeft gemaakt. “De twee hebben een grote terughoudendheid getoond met hun ontwerp. Ze hebben zich gevoegd in het concept van OMA en toch veel kwaliteit geboden.”
Beeldverslag
Foto's van de dag werden gemaakt door Geert van der Wijk.