Tentoonstellingen

Teun Koolhaas, ontwerper

Architectuurcentrum CASLa eert Teun Koolhaas met een tentoonstelling over de belangrijkste ontwerpen uit zijn 40-jarig oeuvre.

Opening: zaterdag 23 juni 2007

Aanleiding

Velen beschouwen de architect en stedebouwkundige Teun Koolhaas (1940) als een kunstenaar in zijn vakgebied. Zijn brede, internationaal georiënteerde opleiding vormde de basis voor een ontwerppraktijk waarin visie en beeldend vermogen leidraad zijn. Koolhaas raakte begin jaren zeventig betrokken bij de overheidsdiensten die verantwoordelijk waren voor de inrichting van de Zuidelijke IJsselmeerpolders, en gaf als zodanig vorm aan het stedelijk landschap van Almere, Zeewolde, en een groot deel van de regionale infrastructuur. Nadat hij de Rijksdienst voor de Ijsselmeerpolders had verlaten maakte hij vanuit zijn eigen ontwerpbureau TKA een keur aan belangwekkende plannen voor een internationale range aan opdrachtgevers. Koolhaas heeft de stedebouwkundige basis gelegd voor de Kop van Zuid in Rotterdam. Vanuit het vier jaar geleden door hem opgezette Atelier IJmeer deed hij voorstellen voor de toekomstige verbinding tussen Almere en Amsterdam, dwars door het IJmeer over het eiland Pampus, en werkte hij aan de stedebouwkundige opzet van de Almeerse kern Pampus aan de noordwestkant van de stad.

Denken

Koolhaas introduceerde het stedebouwkundig denken in vijf, in plaats van in de geijkte drie dimensies. Hij voegde de factor tijd toe en betrok ook de psychologische dimensie in de ontwerppraktijk. Daarnaast vervlocht hij de in Nederland nog vrij nieuwe gedachte van 'polynucleariteit' (meerkernigheid) in het stedenbouwkundige plan. Steden, gevormd uit meerdere gelijkwaardige kernen, hadden daardoor een grote flexibiliteit tijdens het ontwikkelingsproces, zei hij. Met zijn plan voor de Rotterdamse Kop van Zuid herintroduceerde hij in de jaren negentig het denken over functiemenging in de Nederlandse stedebouwkundige traditie. De relaties tussen land en water, de verwevenheid van natuur en bebouwing, de combinaties van functionaliteit en speelsheid, ratio en romantiek, kunnen gezien worden als de belangrijkste thema’s in zijn oeuvre.

Aan het licht

Koolhaas’ grote bijdrage aan de vorming van de Zuidelijke IJsselmeerpolders bleef tot nu toe enigszins onbelicht. Niet terecht, gezien het belang van zijn oeuvre en gedachtegoed. CASLa brengt daar met de tentoonstelling Teun Koolhaas Ontwerper verandering in. Voor het eerst worden zijn grote projecten in hun samenhang aan een breed publiek gepresenteerd met een tentoonstelling en een boek. Het boek Polderperspectieven en Waterfronten van historicus Remco van Diepen laat in de eerste plaats zien hoe groot de rol van Koolhaas was als medegrondlegger van het “nieuwe land”. Daarnaast wordt een beeld geschetst van de stedenbouwkundige projecten die hij, samen met zijn medewerkers, in binnen- en buitenland realiseerde. Ten slotte wordt ingegaan op de bijzondere visie die Koolhaas heeft op een buitengewoon actueel vraagstuk: de toekomstige relatie tussen Amsterdam, de eeuwenoude hoofdstad van Nederland, en de polderstad Almere, de grootste new town van Europa Het boek Polderperspectieven en Waterfronten is een samenwerkingsproject tussen CASLa en Nieuw Land Erfgoedcentrum in Lelystad

Educatief Project: bouw je eigen stad

Bij de tentoonstelling wordt een bijzonder educatief project aangeboden: Bouw je eigen stad! Zowel klein als groot, leerlingen als stedebouwkundigen worden in de gelegenheid gesteld om met allerlei bouwblokken die elk een functie herbergen, een imaginaire stad te bouwen op een plattegrond van 3 bij 3 meter. Niet alleen bebouwing maar ook wegen, parken, waterpartijen en bedrijven kunnen worden aangelegd. Het project zet aan tot nadenken over en realiseren van een stedelijke omgeving waar het goed toeven is en waar iedereen de gelegenheid krijgt om zijn eigen droomstad te bouwen. Het project biedt inzicht aan iedereen hoe je een stad kunt ontwerpen.

De vormgeving van de tentoonstelling is van Dick Letema, DNL grafische Vormgeving, Almere. Inhoudelijke adviezen werden verstrekt door de stedebouwkundigen Ellen Marcusse en Jan Frans den Hartog. De maquettes en de bouwblokken van het educatief project zijn vormgegeven en gemaakt door Joop de Vries, maquettebouwer.