Actueel

Great Expectation

Hink-stap sprong door de 20^ste eeuwse geschiedenis van utopische architectuur. Na wat modernistische werken volgen vooral veel organische bellen en hallucinerende structuren. Door een afwisseling van archiefbeelden, interviews, animaties en hedendaags materiaal ontstaat een boeiend en aanstekelijk overzicht van soms bizarre en toch ook opvallend vaak gerealiseerde architectonische ideeën. We zien o.a. stedenbouwkundige oplossingen van le Corbusier, Buckminster Fuller's lichtgewicht goedetische koepelconstructies en het Goetheneum van Steiner. Laat uw fantasie door beeld en inhoud van regisseur Wachtmeister prikkelen. Geniet van het schier onmogelijke in Great Expectations.  

Regisseur:    Jesper Wachtmeister
Jaar:            2007
Duur:           52 minuten

Locatie:       Casa Casla
Datum:        2 maart 2010, inloop 19:30, aanvang 20:00 uur
Toegang:     5,00 euro
Inleider:      nog niet bekend

Casla gesloten op 3 maart

Casa Casla is gesloten op woensdag 3 maart 2010.

Twee invalshoeken voor duurzaamheid: Annemarie Rakhorst en Ton Matton

Herbouw voormalig DDR-huis op De Eenvoud

door Thijs Wartenbergh

De gemeente Almere heeft duurzaamheid hoog in het vaandel staan. Niet voor niets kennen we de Almere Principles, waarin uitgangspunten voor duurzaam bouwen staan vermeld. De ‘Principles’ werden onlangs door wethouder Adri Duivesteijn een van de belangrijkste wapenfeiten uit zijn wethouderschap van de afgelopen vier jaar genoemd. Anne-Marie Rakhorst, zo langzamerhand de ‘duurzaamheidskoningin van Nederland’, en Ton Matton, hadden daarom voor hun lezingen over duurzaamheid op 13 januari, georganiseerd door Casla, nauwelijks een passender omgeving kunnen kiezen.

Want Almere begint zo langzamerhand steeds meer duurzaamheid te ademen. In het duurzaamheidslab, een uitvloeisel van de Principles en het ‘Cradle to Cradle-principe ’, worden ideeën ontwikkeld voor deze aanpak, de al bestaande ‘Buitenkans’ krijgt niet voor niets busladingen vol buitenlandse geïnteresseerden te verwerken (aldus een van de aanwezigen, initiatiefnemer van deze milieuvriendelijke enclave en zelfbouwer van zijn woning, Mark Crijns) en elk nieuw bouwplan wordt langs de ‘duurzaamheidslat’ gelegd. Nieuwe ideeën voor het Homeruskwartier, waarbij de Duitse stad Tϋbingen als voorbeeld geldt, worden stevig op duurzaamheid geënt.

Haar lezing had de titel ‘Meervoudige winst’ meegekregen. Die is haalbaar, aldus Rakhorst, als je bereid bent pseudo problemen uit de weg te ruimen. “Mensen zien al gauw beren op de weg”, zei ze. “Je kunt die beren, echter even makkelijk vervangen door oplossingen. Dat kost wel inzicht en durf. We moeten inzien dat steden, en de mobiliteit die daarbij hoort, de grootste energieslurpers zijn. Een maatregel is bijvoorbeeld compacter bouwen. Daar moeten we niet bang voor zijn, ook als we denken dat we nog heel veel ruimte hebben.”

Nederland is rijk en goed opgeleid, ging ze verder, wat alle kansen biedt om innovatief bezig te zijn. Waarom lopen we internationaal gezien dan toch zo ver achter? Neem windmolens. Er zijn veel bezwaarprocedures als het om plaatsing gaat, die betrekking hebben op de esthetiek. Maar straks zitten we met een veel lelijker probleem, zoals het gebrek aan fossiele brandstoffen. En windenergie kan ook mooi zijn. Op het kantoor van Search, het bedrijf van Rakhorst, staat een 12 meter hoge windturbine die er prachtig uitziet. Samen met de aanwezige zonnepanelen is er in het gebouw een geïntegreerde energieoplossing gevonden. Intelligente, effectieve en mooi oplossingen moeten navolging vinden, meent Rakhorst. Willen we tenminste Duitsland gaan inhalen, dat inmiddels 20% duurzame energie opwekt, tegen 4 % in ons land.

Maan

Hoe kunnen we die inhaalslag maken? “Daarvoor is lef en ambitie nodig. Rakhorst citeert de beroemde woorden van John F. Kennedy, die ooit zei: ‘Ik weet niet wat het kost, maar we zullen op de maan komen!’ Of, zoals generatiegenoot Martin Luther King ooit zei: ‘I have a dream!’.   “En duurzaamheid hoeft niet duurder te zijn dan een reguliere aanpak, dat bewijzen we met ons kantoor”, aldus Rakhorst. “We moeten toe naar schoner vervoer, maar dichterbij huis kan ook een en ander geregeld worden. Vang regenwater op en gebruik dat om het toilet door te spoelen, leg een vijver met inheemse planten aan, maak gebouwen die gefilterde lucht teruggeven aan het milieu, hergebruik bouwmateriaal. We moeten, uiteindelijk, toe naar productievormen die geen afval produceren.”

Duurzame energie, daar bleef ze op hameren, kan financieel goed uitpakken. “Bijvoorbeeld als je meer energie opwekt dan je zelf verbruikt. Dan is het kassa. We gaan dan op den duur naar een meervoudige winst: voor burgers, bedrijven en en het milieu. Duurzaamheid begint bij respect, vertrouwen en samenwerking. Er is veel mogelijk, ook op kleine schaal, zoals de kunstenaar Robert Jansen bewees. Hij bouwde in Heeswijk-Dinther een huis van stro “. (zoals Marc Crijns dat ook op de Buitenkans heeft gedaan!).

Bouwmarkten kunnen een belangrijke rol spelen door duurzame producten aan te bieden en daar goede voorlichting over te geven. “Er moet voldoende gecertificeerd hout voorhanden zijn in dit soort winkels. Nu kopen consumenten vaak nog verkeerd hout. Kennis over duurzaamheid moet verspreid worden. Het moet op een bepaald moment zo zijn dat het duurzaamheids-dna in je zit. Je moet er automatisch mee bezig zijn.”

"Men neme een zak cement…"

Stedenbouwkundige en kunstenaar Ton Matton liet vervolgens horen wat er mogelijk is als je een huis uit de voormalige DDR koopt (voor 6000 euro), afbreekt, hierheen vervoert en vervolgens elders weer opbouwt. Hij doet dat in het kader van Eenvoud, een nieuw project met een bouwregelluwe aanpak in de traditie van De Fantasie en De Realiteit. Hij heeft er ook een boek over geschreven, onder de titel ‘Type EW 58/08’. Een soort kookboek voor degenen die zo’n huis in Nederland willen neerzetten met spullen, rechtstreeks uit de Bouwmarkt. Ofwel, ‘men neme een zak cement…’.

Matton, zelf woonachtige in Mecklenburg, voormalig DDR, zag zo´n huis bij hem in de straat. Hij zag zulke huizen overal in de DDR. De uit de jaren 50 daterende woningen, Type EW 58-08, zijn aanvankelijk door de bewoners zelf gebouwd op basis van de bouwtekeningen en rechtstreeks in de winkel beschikbare materialen, samen met vrienden, kennissen en buren, waarbij er een levendige ruilhandel ontstond. ‘Ik heb voor jou dakpannen, heb jij dan voor mij…?’ In de loop van de jaren werden ze door de bewoners op hun eigen manier aangevuld met trappen, portieken, terrassen en dakkapellen. Nu vormen ze een staalkaart van individuele smaken en persoonlijke inventiviteit.

Volgens Matton moeten we letterlijk terug naar dat soort eenvoud en het overzichtelijkheid. Weg van de complexiteit van de huidige overgeorganiseerde samenleving, onze bureaucratische eenvormigheid, waar er geen ruimte is voor creativiteit, en vooral: weg van de verfoeide Vinex-wijken. Wat past daar beter in dan een eenvoudige DDR-woning, geserveerd met een handleiding voorzien van bouwtekeningen en vergunningaanvragen?

Matton bracht het idee naar Almere als inbreng in de prijsvraag Eenvoud. “Chinezen, die nu ook al hele machines afbreken en verschepen naar China, kunnen het huis slopen, Polen kunnen voor het transport zorgen en Duitsers kunnen hier, in Almere, de woning weer opbouwen. Zij hebben er immers ervaring mee”. Een mooi cradle-to-cradle-project, zonder afval van de oorspronkelijke producten. Niet voor niets spreekt zoiets in Almere tot de verbeelding.

Wie hier wil bouwen hoeft alleen nog maar naar de winkel. De architect is overbodig geworden. Zijn rol verandert: “Een architect wordt een vormgever van je leven, een soort levensloopbemiddelaar. Hij zoekt een antwoord op je individuele woonwensen”, aldus Matton.  Zo’n woning kun je autarkisch maken. Riool en wateraansluiting zijn niet nodig. Je doet het met een composttoilet, gebruikt regenwater voor de was, drinkwater koop je in de winkel, installeert een houtkachel en je gebruikt zonnepanelen voor je energie “Ik weet het want zo leef ik zelf`, betoogt Matton. Ik verdien daar flink wat geld op. Energie kost mij niets”, zei Matton met enige voldoening. Hij liet verder weten dat het DDR-huis niet exact gekopieerd wordt. "Er worden nu al zoveel mogelijk kozijnen, deuren en dakpannen verzameld." Het echtpaar Mark en Els Filerius, dat in het huis gaat wonen, was eveneens aanwezig en kunnen nauwelijks wachten om met de bouw van het huis te beginnen.  Mark is van plan veel zelf te gaan doen aan het huis.

Duurzaam inkopen

Gedeputeerde John Bos liet, daarbij gesteund door wethouder Jop Fackeldey uit Lelystad, weten dat zowel de provincie als Lelystad duurzaam inkopen. Bos zei dat zelf bouwen, en dat ook nog duurzaam, goed past bij een progressieve en innoverende provincie als Flevoland. Beiden beloofden op duurzaam gebied een grote slag te willen maken. Om het zelfbouwen geen strobreed in te weg te leggen zullen ze de daarvoor benodigde regels op korte termijn aanpassen.

Almere doet dat al, zoals eerder gesteld, en vindt is gelukkig met de opstelling van dit tweetal partners. Maarten Pel van De Alliantie gaf aan dat ook zijn woningcorporatie duurzaamheid alle aandacht wil geven. Er ontstond, terwijl Ans van Berkum daar vanaf het podium lichtelijk druk op uitoefende, steeds meer enthousiasme in de zaal. De een durfde niet meer voor de ander achter te blijven. In die sfeer lieten representanten van Gamma en Praxis, die kennelijk ook doordrongen raken van de noodzaak, weten duurzaamheid en zelfbouw bovenaan hun prioriteitenlijst te zullen plaatsen.

Zie ook

Weblog John Bos

Tentoonstelling: Tübingen, model voor Almere

Nu met foto's van de opening

Kunnen collectief particulier opdrachtgeverschap en kleinschalige bedrijvigheid garant staan voor de vorming van nieuwe stedelijke milieus?

Almere heeft nieuwe bewoners nodig maar de stad heeft nog niet echt een aantrekkelijk imago. Vooralsnog wordt Almere als woonstad beschouwd en mist het de stedelijke levendigheid van de ‘oude steden’. Er is niet veel te doen vinden mensen van buiten. De bewoner die zich eenmaal gevestigd heeft roemt juist de rust en de ruimte. Hoe kan Almere de intern zo gewaardeerde suburbane sfeer aanvullen met een binnenstedelijke levendigheid. Kunnen we wijken maken waar het bruist?

In Tübingen, Duitsland, is dat gelukt. Hier vinden interessante experimenten plaats. Kunnen zij model staan voor nieuwe te bebouwen gebieden in Almere? Voor een stadsdeel of een wijk waar mensen dicht op elkaar wonen, werken en recreëren. Een wijk waar de openbare ruimte grotendeels gemeenschappelijk gebruikt en onderhouden wordt? Waar jong en oud elkaar treffen? Een wijk waar winkels te bezoeken zijn en waar een kleinschalige vorm van functiemenging de toon zet?

Drie wijken in Tübingen hebben door middel van collectief particulier opdrachtgeverschap deze invullingen bereikt. Levendigheid en diverstiteit zijn in deze woonwerkgebieden als vanzelfsprekend aanwezig. ‘Es geht um Stadt’!

Graag laat Casla u kennis maken met Tübingen als model voor Almere.

Meer informatie

U bent van harte welkom op vrijdag 11 december om 17.00 uur voor de opening van de tentoonstelling.

Prof. Ing. Leonhard Schenk, naast architect en stedenbouwer ook regierungsbaumeister en docent aan de Hochschule Konstanz, geeft een inleiding op het Tübinger Model.

Opening van de tentoonstelling om 17.30 uur door Jaqueline Tellinga, projectleider CPO gemeente Almere.

Voor het side programma, waaronder een lezing door IR. Cord Soehlke, architect/stedenbouwkundige en verbonden aan de Universiteit van Tübingen, volgt binnenkort nadere informatie.

De tentoonstelling is te bezichtigen t/m 19 maart 2010.

Beeldverslag van de opening

Bekijk hier het beeldverslag van de opening. Foto's door Geert van der Wijk.

Mirror of the World

Casla organiseert "Almere: Mirror of the World" in 2010

Almere wordt Architectuurstad van New Towns in Europa.

Almere heeft met haar architectuur een parel in handen. Nergens is de hedendaagse architectuur in al zijn verscheidenheid zo mooi te volgen als in deze stad. Wat de stad in de 34 jaar van haar bestaan heeft neergezet, kent zijn weerga niet. Daarom treedt Almere in 2010 voor het eerst lokaal en nationaal naar buiten als Architectuurstad van New Towns in Europa.

Architectuurcentrum Casla organiseert in dit kader het prachtige project Almere: Mirror of the World; een tentoonstelling in de buitenlucht met elf modellen van gebouwen van over de hele wereld; van Seoul en Peking tot Toronto en Adis Abeba. De makers daarvan zijn architecten die ook in Almere hebben gebouwd!

Met dit project toont Almere haar internationale architectonische kwaliteit. Rondom de manifestatie zijn rondleidingen gepland, waardoor iedereen de kans krijgt de grote, belangrijke architectuurobjecten van de stad, van buiten en van binnen te leren kennen.

Met deze manifestatie krijgen we onze stad te zien als een openluchttentoonstelling van belangrijke architectuur. Ook het stedenbouwkundige plan komt aan de orde, het plan dat het podium vormt waarop dit prachtige ensemble heeft kunnen verrijzen. Almere zal hierna elke twee jaar een Architectuurmanifestatie organiseren. Deze eerst aflevering opent op 11 september 2010. Volgt u het nieuws op www.casla.nl!

Tentoonstelling: Almere in groei

Opening 11 december 2009

Zuidelijk Flevoland viel droog in 1968. Het resultaat van een geweldig civieltechnisch vernuft! De polder was bedoeld om Nederland meer landbouwgrond te geven. Maar al snel bleek er ook behoefte aan woningbouw. Zo ontstond Almere, genoemd naar de vroegmiddeleeuwse naam van de Zuiderzee. Een compleet nieuwe stad, op maagdelijke poldergrond.

De opgave bood een unieke kans aan jonge ingenieurs, landschappers, stedenbouwers en civieltechnische deskundigen om aan de nieuwe stad te werken. Het Projekt Buro Almere, een groep bevlogen specialisten, ging aan de slag. Talloze plannen werden tot in het oneindige besproken. Met de komst van directeur Dirk Frieling kwam er eindelijk schot in de zaak.

Keuzes werden gemaakt en knopen doorgehakt resulterend in een kloek meerkernig stadsontwerp. Het blijkt een raamwerk waarop tot in de verre toekomst kan worden doorgeborduurd. De basis zit goed.

De tentoonstelling biedt een overzicht van de expansie van Almere in grote stappen.